eldesgelenekleri

 ✅ Eldeş Köyü Düğünleri
 Eldeş köyünde düğünlere özet bir bakış. Genel olarak geçmişin izlerini taşıyan Eldeş köyü düğünlerimiz.
 Dinimiz İslamın bir emri olan evlilik merasimidir düğünlerimiz. Yeni bir aile kurmak isteyen evlilik çağındaki gençlerin kız ve erkeğin nikah merasimiyle birleşmelerinin sevicidir düğünler. Eldeşte düğünler yemeklerle, ikramlarla, coşkuyla ve her kesimin katılımı ile genellikle yaz aylarında Ağustos, Eylül aylarında çünkü hasat zamanı kazanımlarla bu güzel düğünler gerçekleştirilir. Çeşitli oyunlar ve eğlenceler kadınlar ve erkekler ayrı mekanlarda ve yerlerde gerçekleşir. Kadınlar genellikle def çalıp söyleyerek eğlenirken erkekler ise müzik eşliğinde kaşık oyunu aynarlar. Düğünlerde takı merasimi ile yeni ev kuran ve hayata atılan ciftlere katkı amacı ile herkes elinden geldiğince altın ziynet veya para takarak yardımcı olur. Eldeş'te yöresel gelin kıyafeti. Günümüzde ise daha ziyade beyaz gelinlik tercih ediliyor artık.
 Düğünler bayramlar gibi eğlence ve moral içinde küsler barışarak uzaklarda yabanda olanlar bu vesile ile karşılaşıp hasret gidererek yenilip içilip eğlenilen toplumsal yardımlaşma ve dayanışmanın sergilendiği güzel bir geleneğimizdir.
 Varlığı çok eskilere dayanan Eldeş düğünlerinin vazgeçilmez ögelerinden olan deveci ve arkadaşları, köy düğünlerine ayrı renk katmaktadır.
 Geleneksel olarak yapılan düğünlerde şenlikler, halk tiyatrosu şeklinde canlandırmalar, şakalar, ve tabiki bolca oyun vardı. Günümüz düğünleri hala bu etkileri taşımakla birlikte her geçen gün gelenkler ve görenekler azalmaktadır. Yandaki fotoğrafta Eldeş'te düğün alayında deveci ve kervan arkadaşları. Deveciyi diğer adıyla cingan ve kızları oyunu çok nadir yapılmaktadır.
 Gelin ve Damat Kıyamametleri Eldeş köyünde düğünlerde geleneksel gelin kıyafeti olarak zengin bir yapıya sahiptir. Kıyafetin üst kısmında ve en dikkat çekici olan gelin başı tabir edilen takkalı takkanın üzerinde altın liraları olan ve onun üzerinde işlemeli duvağı ile tam bir Türk gelenksel giyim biçimi örneğidir. Elbise olarak genellikle kadifeden cepkeni üzerine kaftanı ve altında Konya yöremize özel yine kadifeden şalvarı ile tam bir bütünlük arz eder. Eldeşte damat adayının bu mutlu ve güzel günündeki kıyafeti genellikle kumaş takım elbiseden ibarettir. Ayrıca özel bir kıyafet şekli günümüze ulaşmamıştır.
 Yandaki fotoğrafta bir düğün esnasında takı merasimi ve takılarla birlikte damat görülüyor.
 Düğünlerimizde düğün yemeği geleneği aş ekmek dökme tabir edilen ikramı düğün süresince devam eder. Kazanlarda pişirilen bamya çorbası, etli pilav, üzüm hoşafı, helva başlıca ikramlardır.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Asker Uğurlama
 Eldeş köyünde asker uğurlama eğlenceleri her yıl tekrarlanan güzel bir geleneğimizdir.
Vatani görev, askerlik her Türk gencinin milli olarak vazifesi ve heyecanla beklediği yapmaktan onur duyduğu hayatında önemli bir dönüm noktasıdır. Eldeş köyünde askere gidecek gençler aynı tertipler toplanarak çeşitli etkinlikler yaparlar. Son celp askere gittikten sonra sırasını bekleyen asker adayları bir araya gelerek artık tertip olmanın birlikteliği ile kaynaşırlar. Bir köy odasını kendilerine açarak burada otururlar. Yemekler yerler, eğlenceler yaparlar. Gidecekleri yaklaştığında ise her asker adayı kendi sırasında bütün arkadaşlarını eve yemeğe davet eder. Zengin yemek çeşitleri ile asker adayları ağırlanır. Oyunlar oynanır şakalar ve eğlence ile gece şenlendirilir. Asker adaylarının akrabalrından ablası, halası, gibi çeşitli kişilerde toplu olarak yemeğe davet ederler.
 Askerliğe gidileceğine yakın son haftalarda asker adayları veda gecesi yaparlar. Sazlı sözlü veda gecesinde oyunlar eğlenceler ile moral depolanır. Köyde toplu bir etkinlik yapılmış olur. Katılanlara sıcak soğuk içecek ikramları yapılır.
 Nihayet son gün Eldeş köyü merkez mezarlığına doğru köylüler asker adayları ile toplanarak dualar yapılır, helalleşilir, eller öpülür vedalaşılır. Gidenlerin arkasından sular dökülür. Sağ selim dönsünler diye. Anaların gözü yaşlı, babalar ise onurludur artık oğlu asker oluyordur. Bu genç bir erkeğin hayatında önemli bir dönüm noktası olarak görülür.
 Askerlik, Eldeş köyünde hem dini hem milli kutsal bir vazife olarak değerlendirilir. Asker ocağı Peygamber ocağıdır. Vatan toprağı her karışı ile mübarektir. Nöbet ibadettir. Askere giden vatanı bekleyecek geride kalanlar onların güvencesi ile rahat uyuyacağından asker onurludur. Askerliğe hazırlanma ve uğurlama bu yüzden ezelden beridir bazı değişimlere uğrasada çok güzel bir geleneğimizdir.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeşte Taziye Başsağlığına Gitme
 Eldeş köyünde vefat eden meftanın ailesine ve yakınlarına yapılan başsağlığı ziyareti geçmişten günümüze devam eden üzüntüleri, acıları paylaşmak birlik ve beraberlik içerisinde olmak adına yapılan güzel bir geleneğimizdir.
 Hayatın gerçeği olan ama nefislerimizin bir türlü kabüllenemediği ölüm gelip bir hanenin kapısına uğradığında o haneye baş sağlığına gidilir Eldeş köyünde. Meftanın sahibi aile, akrabalarının, komşularının ve köylülerinin yadımı ile cenazeyi defn ettikten sonra taziyeleri kabul eder. Başsağlığına gidilen eve genelde akşam çeşitli yemekler hazırlanarak gidilir. Çünkü cenaze evinde genelde aş pişirilmez yemek yapılmaz insanlar acılıdır.
  Gündüzünde genelde cenaze evinde konu komşu kadınlarının bir araya gelmesi ve yardımı ile bir nevi hamur kızarması olan bişi yapılır. Açık havada yapılan bişi, el büyüklüğünde açılan kalınca mayalı hamurun yağda kızartmak suretiyle pişirilir.İmece ile pişirilen bişi, gelip gidenlere rahmetlinin ruhu için ikram edilir. Çoluk çocuk, gelen giden herkes bişi yerler. Ayrıca bişi selelere doldurularak köye, evlere dağıtılır. Bu ikram ile selayı duymamış veya haberi olmayanlarda cenazeden haberdar olur. Böylece başsağlına gitmek gereği hasıl olur.
  Akşam olduğunda ise ikram edecek veya hazırlık yapacak olan taziyeye gelenlerdir. Başsağlığına gidecek olan ailenin hanımı gündüzden hazırlık yapmak suretiyle akşam beraberinde götüreceği yemekleri hazırlar. Kadınlar ve erkekler ayrı ayrı odalarda taziyelerini ileterek beraberlerinde getirdikleri yemekleri sofralara koyarak akşam yemeğinini topluca yerler. Cenaze evine sinilerle getirilen yemeklerin başlıcaları kuru dolma, sarma, yağlı tas yoğurdu, çorbalar, baba tatlısı, etli ekmek, ve diğer nefis Eldeş yemekleri. Orada hazır bulunanlar veya hoca varsa Kuran okunur dualar edilir. Rahmetlinin ardından fatihalar gönderilir. Geçmişler hayırla yad edilir. Rahmetlinin yaşantısından tanıyanları hatıralar anlatılır. Uzaktan yakından yemekli veya yemeksiz gelenler aynı sofrada buluşur cenaze evi dolar taşar kötü günde yanlarında olmanın birlik ve beraberliğin en güzel örneklerinden birisi sergilenmiş olur.
 Eldeş köyünde başsağlığı dileme günümüzde fiilen devam eden en güzel geleneklerimizden birisidir.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeşte Dini Bayramlar
 Eldeş Köyünde yediden yetmişe kadın erkek çocuk hemen herkesin seviçle karşılanıp coşkuyla kutladığı İslam Dininin gereği olan iki dini bayramız vardır. Bu bayramlar; bir ay boyunca tutulan oruç ibadetinin ardından gelen Ramazan bayramı ve Kurban ibadeti, vecibesi yerine getirilen Kurban bayramıdır.
 Herkesin yeniden kenetlenip kaynaştığı, dargınlık ve küskünlüklerin barıştığı, fakir ve düşkünlerin durumu iyi olanlar tarafından gözetilip kollandığı güzel günlerdir, bayramlar. Bayram ve bayramlaşma geleneğinin, Türk-İslam kültüründe çok büyük önemi vardır. Ramazan ve Kurban Bayramı gibi dini bayramlarda hazırlıklar haftalar öncesinden baslar.
 Bayrama girilirken “bayramlık” adıyla bilinen elbiseler alınır, mevcut elbiseler temizlenir, evlerin sıvası ve genel temizlik işleri yapılır. Kadınlar ve bazen erkekler arife akşamı ellerine parmaklarına kına yakarlar. Kadınlar evlerin önünü, avluları ve sokağı güzelce sulayarak süpürüp temizlerler.
 Eldeş'te her iki bayram heyecanla beklenir, günler öncesinden zengin fakir herkes imkanları nisbetinde bayramlara hazırlık yapar.
 İslam Dini bayramlarımız olan Ramazan bayramı ve Kurban bayramı yılın en müstena ve güzel günlerindendir. Eldeş köyünde bayram deyince sabahın erken saatlerinde çocukların kapı kapı gezerek bişi toplamaları, ailelerin konu komşu köy odalarında bayram sabahı toplanarak bayramlaşıp büyük küçük birlikte birbirinden lezzetli bayram yemeği ve tatlılar yemeleridir.
 Evde kadınlar bayram yemeğini hazırlarken köyün erkekleri bayram sabahı erkenden kalkar ve bayram namazına giderler. Bayram namazı çok kalabalıktır. Hemen hemen her erkek bayram namazına gider. Bayram namazı bitimi herkes sıraya girerek bayramlaşırlar.
 Büyüklerin ziyaret edildiği, küslerin barıştırıldığı, hemen herkesin kucaklaşıp, birlik ve beraberlik içerisinde bayramlaştığı müstesna günlerdir bayram günleri.
 Bayramlarda küskünler mümkün oldugunca barıştırılmaya çalışılır. Küslükte direnenler arasına, hatırı dinlenir büyükler sokulur, barıştırılmaya zorlanır. Küskünlerin barıştırılması yönünden de bayramların önemi çok büyüktür.
 Bayramlarda fakirler, öksüzler, yetimler sevindirilir. Fitre ve zekatlar, yakın akrabasından başlamak üzene çevredeki ihtiyacı olanlara verilir. Kurban bayramında Kurban eti keza aynı sekilde dagıtılır. Bayram sayesinde fakirler, yetimler, öksüzler sevindirilir.
 Bayram namazından sonra, kahvaltıların köy odalarında yapılması, köy odalarına herkesin kahvaltılık ve çeşit, çeşit yemekler getirilerek topluca yenir. Köy odalarında, hatırı dinlenirdi bayramlarda. büyük tarafından ev sahipligi yapılır, kahve, çay ve zem zem suyu ikram edilirdi.
 Bu gelenklerler azalmış olsa da günümüzde hala sürdürüyorlar.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeşte Bayram Bişisi Toplama Geleneği
 Eldeş köyünde dini bayramlarda çocukların bayram sabahları erken saatlerde başlayarak gerçekleştirdikleri toplu bayramlaşmasıdır bişi. Ne kadar eski dönemlere dayandığı bilinmiyor ama yaşayanların unutamadığı bir çocukluk hatırası güzel bir geleneğimizdir.
 İslam Dini bayramlarımız olan Ramazan bayramı ve Kurban bayramı yılın en müstena ve güzel günlerindendir. Eldeş köyünde bayram deyince ilk akla gelenlerden olan çocukların bişi toplama işi gelir. Bayram, çocuklar için en özel günler olmakla beraber çocukların bayramlarda Eldeşte bişi toplama en güzel bayram faaliyetidir.
 Eldeş köyünde evlerde yapılan bayram hazırlıklarından birisi de bayram sabahı köyün çocuklarına dağıtılacak olan bayram bişisini hazırlamaktar. Dağıtılacak bişi bayramdan günler öncesinden hazırlanarak bayram sabahını bekler. Zengin fafir demeden her hane kendi imkanları dahilinde mutlaka bişi dağıtır, çocukları sevindirir.
 Dağıtılan Bişi çeşitleri; kabuklu fıstık, ceviz, kuru üzüm, meyva çeşitleri, gibi çeşitli çerezlerden olduğu gibi Mevlana şekeri, kağıtlı şeker, lokum gibi şekerlemelerden de oluşan ve çocuklara elden veya pencerden atılmak suretiyle dağıtılan bayramlık ikramdır.
 Bişi toplama işine ben de 70'li senelerde çocukluğumda okul tatilinde yaz mevsimine raslayan bir Ramazan bayramında tesadüf ettmiştim. Hayatımda unutamadığım en anlamlı bayramlardan birisini yaşamıştım. Sabahın erken saatlerinde 5 veya 6 gibi köyün bütün çocukları erkekeler ayrı kızlar ayrı olmak suretiyle yukarı mahalleden başlayarak ev ev bişiii bişiii diye karanlığın seherle buluştuğu o bayram sabahını sesleriyle yankılandıran çucuklar covul covul, cıvıl cıvıl sesler ile evlerin pencerelerinden üzerlerine atılan fıstık, şeker, ceviz ne varsa toplamaya çalışırlar küçük büyük birbirleriyle yarışır, bişi çantalarını türlü çeşit yemiş, çerez ve şekerşeme ile doldururlardı.
 Bazı evlerde evin hanımı dizliğine doldurduğu bişiyi kınalı elleriyle mütebessim bir çehre ile avuç avuç çocuklara ikram eder çocukları sevindirirdi. Bişisini alan çocuklar torbalarına attığı bişi ile beraber bir sonraki evin önüne toplanıp bişiii bişiii diye çığrışır topluca koro halinde bağırışırlardı. Zengin fakir her hane kendi imkanları nisbetinde ya Ilgın'da çarşıdan aldığı bişiyi veya kendi mahsülü olan yemişleri dağıtır bu toplu merasime katılmaktan mutlu olurdu. Bu iş böylece köyün bütün evlerini en ücra köşedekine kadar tek tek gezmek suretiyle devam eder bazen kızların gurubu ile erkek çocukların gurubu birbirleri ile kesişir kısa bir kargaşadan sonra yine devam eder ve günün tamamen aydınlanması ile cemaat camiden çıkınca bişi toplama işi sona ererdi.
Bişi dolu torbaları ile evlerine dönen bayramlıklarını giymiş çocuklar o günün bayram olmasını idrak eder mutluluk ile büyükleri ile bayramlaşırlardı.
 Bişi toplama geleneği çok eskiden beri Eldeş köyünde devam eden güzel bir geleneğimizdir. Günümüz Eldeşinde her ne kadar eski neşe ve heyecan olmasada yine sayıları çok az olan çocuklar sabahları evleri dolaşarak bişi toplama geleneğini sürdürüyorlar.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeşte Ramazan Bayramı
 Eldeş köyünde dini bayramlardan ilki olan Ramazan bayramına Oruç bayramı da denir.
 Eldeş Köyünde Ramazan Ayı
 Yüce dinimiz İslam'ın beş şartından birisi olan oruç tutmakmaktır.
 Hicri takvime göre mübarek üç aylar, Receb, Şaban ve nihayet onbir ayın sultanı olan Ramazan-ı Şerif gelip hilal görününce teravih namazı kılınıp gece sahura kalkılarak oruç tutmaya başlanır. Eldeş köyünde mazereti olanlar hariç ihtiyar genç herkes Ramazan orucunu tutar. Çocuklar ise tekne orucu, yarım gün şeklinde oruç tutarak oruç tutmaya alıştırılır. Geceleri çalan sahur davulcusu ile sahura kalkılıp sahur yemekleri yenir. Kadir gecesinin içerisinde olan bu ayın kadri bilinmeye çalışılır geceleri ibadet ile ihya edilir. Oruç ile beraber ibadet ve Kur'an ayı olan Ramazan ayı iftar yemek davetleriyle sadaka, fitre ve zekat ibadetleriyle gündüzü oruçlu olarak geçirilir. Nihayet tekrar hilal göründüğünde ise artık Ramazan ayı bitmiş Bayram gelmiş olur.
 Eldeş Köyünde Arefe Günü Kabir Ziyareti
 Eldeş'te bayrama bir gün kala olan arefe günü ikindinamazını müteakip tarihi Eldeş Köyü mezarlığına gidilerek toplu halde yad'dan yabandan gelenler ile kalabalık bir şekilde mezarlık ziyareti yapılır. Aile efradının kabirleri başında Kur'an-ı kerim, Fatihalar okunur, ahirete göçmüşlerimize dualar edilir. Arefe ölüye, bayram diye diye tabir edilir.
 Eldeş Köyünde Bayram Sabahı Çocuklar Bişi Toplar
 Ramazan Bayramı senenin en müstena ve güzel günlerindendir. Eldeş köyünde bayram deyince ilk akla gelenlerden olan bişi toplama işi gelir. Çocuklara ikram edilecek bişi Ilgın pazarından çeşit çeşit çerez ve şekerleme alınarak günler öncesiden hazırlanır.
 Bayram sabahı gün doğmadan Bişiii Bişiii diye kapı kapı gezen çocuklara Eldeşli anneler ablalar bişi dağıtırlar ve bayram sevincine ortak olurlar.
 Eldeş Köyünde Bayram Baklava Tatlısız Olmaz
 Bayram olurda tatlı olmazmı? Hele oruç bayramı, anneler el hünerleriyle, yerli mahsül Eldeş unu, Eldeş çevizi ve Eldeş pancar şekeriyle hazırlanan şerbetlerle tepsi tepsi misler gibi ev baklavaları yaparak hazırlarlar. Bayram baklava tatlısı üç gün boyunca bayram ziyaretine gelenlere ikram edilir. Tatlı yenir tatlı konuşulur. Büyüklerin ellerinden, küçüklerin gözlerinden öpülür.
 Büyükler bayramlık urbalarını, kadınlar bayramlık bembeyaz kar gibi bayram için hazırladıkları oyalı tülbentlerini örterler. Gençler guruplar halinde köy odalarını ziyaret ederek gezer yarenleri ile sohbetler ederler. Genç kızlar mevsim müsait ise bahçelerde yüksek ağaçlara salıngaç kurup sallanırken türküler söylerler. Sevdalılar görüşür konuşurlar. Bayram böyelce üç gün boyunca devam eder.
 Eski bayramlar yaklaşık olarak böyle geçerdi. Günümüzde ise bu geleneklere hayli azalmıştır.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları
 Fotoğraflar: Beytullah YILDIRIM

 ✅ Eldeşte Kurban Bayramı
 Eldeş köyünde dini bayramlardan ikisi, mali bir ibadet olan kayvan Kurban kesilen Kurban bayramı.
 Eldeş Köyünde Kurban Bayramı
 Yüce dinimiz İslam'a göre vacip olan kurban ibadeti, Kurban bayramı günlerinde ifa edilir.
 İslam dininde Efali mükellefiin sekizdir: Farz, vacip, sünnet, müstehap, mübah, mekruh, müfsid,haramdır. Efali Mükellefiin: Müslümanların yapması ve yapmaması gereken fiiller demektir. Vacip, farz derecesinde kati delil ile sabit olmayan en önemli hükümlerdir. Kurban Kesmek, vitr namazı ve bayram namazı gibi. Kurban Bayramı Müslümanlar tarafından hicri takvime göre belirlenen günde kutlanmaktadır. İslam takvimine göre Zilhicce ayının 10. gününden itibaren 4 gün boyunca Kurban Bayramı kutlanmaktadır.
 Kurbanlı Hazırlığı
 Eldeş'te evvelden hemen her hane kurban kesmekteydi. Davar yani koyun keçi ve büyükbaş sığır cinsinden inek ve dana gibi hayvanlardan seçilen kurbanlık, ahırda ayrılarak bir kaç ay önceden besiye çekilirdi. Gerekirse çoban, sürü ile yaylıma gönderilmez taze ot yedirilir, temizlenir, tüyleri taranır, özel bir ihtimam gösterilerek Kurban Bayram sabahına hazırlanırdı. Kurban bıçakları bilenir hazırlanır, büyükbaş hayvan kesenler aynı hayvana yedi kişiye kadar ortak olarak girebilirler.
 Eldeş Köyünde Bayram Sabahı Kurban Kesmek
 Ramazan Bayramı sabahı bayram namazını toplu halde eda eden Müslümanlar hemen hiç vakit kaybetmeden kurban kesme telaşı başlar.
 Kurban kesenler kurban kesilene kadar hiçbir şey yemeyip kurban kesilip kurban etinin kavurmasını beklerler. Tekbirler ile kesilen kurban eti kadınlar tarafından hemen bir parçası kavrularak kavurma yapılır. Bu esnada kurban kesenler namazlarını eda edip kurban etiniparçalamaya başlarlar. Bir yandan da kurban etinden yapılan kavurmayı yemeye başlarlar.
 Eldeş Köyünde Bayram Baklava Tatlısız Olmaz
 Kurban bayramında bayramlaşmaya ve ziyarete gelenlere kurban etinden yapılan kavurma ikram edilir. Kurban kesemeyen konu komşu ve akrabaya kurban etinden hisse dağıtılır. Büyüklerin ellerinden, küçüklerin gözlerinden öpülür.
 Kurban bayramı dördüncü günü ikindi vaktine kadar devam eder. Kurban Bayramı neşe içerisinde birlik ve beraberlik ile böylece idrak edilir.
 Eski bayramlar yaklaşık olarak böyle geçerdi. Günümüzde ise bu geleneklerin bazıları unutulmuştur.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları
 Fotoğraf: Eldeş Köyünde Kurban Bayramı ve Kurban Kesen Eldeşliler 2006.

 ✅ Eldeş Köyünde Diş Göllesi
 Eldeş köyünde diş göllesi diye tabir edilen geleneksel adetimiz kadınlar arasında itibar edilir. Bir inanış biçimi olarak yapıla gelen diş göllesi adeti geçmişten günümüze devam ederek bizlere kadar ulaşmış güzel bir geleneğimizdir.
  Eldeş köyünde diş göllesi diye tabir edilen geleneksel adet kadınlar arasında itibar edilir. Dişi ilk defa çıkan bebeğe annesi tarafından buğday göllesi pişirilir. Düzenlenen törene ”diş göllesi” adı verilir.
Gölle; Buğday, nohut, fasulye haşlanıp içine kenevir, ceviz, kuru üzüm gibi çerezlerin de konularak yapılan, tuz ile ikram edilen bir çeşit ikramlık atıştırmalık yiyecektir.
 Pişirilen gölle aile içinde akraba ve komşulara ikram edilirek bebeğin dişediği yani dişinin çıktığı mutlu bir haber olarak ilan edilmesidir. Genellikle kadınların ve çocukların toplanması ile diş göllesi ikram edilir. Davetliler ve ikramı alanlar bebeğe hayırlı olsun duaları eder. Dişi yeni çıkmış çocuğa gelen misafirler tarafından hediye ve bahşişler verilir.
Geleneksel olarak dişemiş olan bebek Bir büyük bir bakır siniye veya tepsiye oturtulur. Önüne çeşitli objeler, 99'lu Namaz tesbihi, kalem, Kuran-ı Kerim, para, makas, ayna, tornavida ve fırça gibi nesneler konularak dişeyen çocuk bunlardan hangisdini seçeceği, neyi eline alacağına merakla bakılır. Çocuğun seçtiği eşya nesne ile birlikte yorumlar yapılır. Eğer çocuk Kuran-ı Kerimi alırsa alim ve dindar, tornavidayı alırsa usta, kalemi alırsa yazar, fırçayı alırsa boyacı gibi gelecekte yapacağı mesleğe dair şaka yollu dilek temenni ve benzer yorumlar yapılır.
 Diş göllesi yapılan çocuğun annesi sevinçlidir çünkü artık katı yiyecekleri yiyebilecek ve çeşitli beslenme imkanı bularak büyümesinde önemli bir aşamayı geçmiş olduğundandır.
Diş göllesi yapılan çocuk güzelce yıkanır, güzel kokular sürülür, en güzel kıyafetleri giydirilir bolca sevilir çokça şımartılır. Ailesi komşuları ve yakınları, hediyeler ile dualar ile iltifat edilir. Diş göllesi, buğday ağırlıklı olmak üzere içerisine nohut ve kenevir katılır çok nefis olur. Hep beraber kalabalıkta afiyetle yenir. Eldeş köyünde diş göllesi günümüzde halen uygulanan geçmişten günümüze gelebilmiş ve yaşatılan güzel geleneklerimizden biridir.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeş Köyü Hacı Uğurlama Karşılama
 Eldeş köyünde hacı adaylarına veya Umre ziyaretine gidenlere düzenlenen toplu halde helalleşme ve bir vedalaşma merasimidir. Geleneksel olarak yaz kış farketmez mutlaka yapılan hacı uğurlama adeti geçmişten günümüze devam ederek bizlere kadar ulaşmış güzel bir geleneğimizdir.

Hac farizası mali bir ibadet oldugundan zenginlerin yerine getirdigi bir vecibedir. Eskiden köylerde hacca gitmek hayli zor ve meşakkatliymiş. Köyün ihtiyarları altı, yedi ayda deve ile hacca gidilip gelindiği anlatırlardı. Hicazdan, hacıdan getirilen Zemzem suyu uzun süreler saklanarak muhafaza edilir önemli dini günlerde ikram edilirdi.
 Dinimiz İslamın beş şartından birisi mali bir ibadet olan hac kutsal toprakları ziyaret ve hac farizasını yerine getirmesidir. Bu ibadet hemen her Eldeşlinin arzusudur. Bu sebeple hacca gitmeye hazırlanan hacı adayı eşler veya tek olarak gidecekleri uzak yakın akrabaları komşuları ve bütün köy ahalisi evlerinde ziyaret ederler. Hacı adaylarından dua telep ederler.
 Hacca veya umreye gidecek olanlar gidecekleri gün camii hopalöründen ilan edilerek hocaların eşliğinde hemen hemen bütün köy çoluk çocuk toplanır hacı adayları ile birlikte Eğrek yeri ile Alayaka arasında mezarlığın başında toplanırlar. Kadınlar ayrı Erkekler ayrı bir şekilde toplandıktan sonra Kuranlar okunur topluca dualar edilir. Ardından hacı adaylarının katılanlara ikramları olur. Kalabalığın üzerine bozuk para, şerker çikolatalar atılır, lokum dağıtılır. Topluca ve teker teker helalleşme yapılır.
Gözyaşları ile yapılan dualar ile vedalaşılır. Eldeşli Hacı adayları böylece mübarek topraklara Hicaz'a uğurlanırlar.
 Eldeş köyünde hacı uğurlama yıllardır genç yaşlı herkesin heyecanla toplu halde katıldığı yaşatılan değişmeyen güzel bir gelenektir.
Fotoğraflarda Eldeş köyü ilköğretim okulunda Hıdırellez günü manzaraları.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeş Köyünde Hıdırellez
 Eldeş köyünde Dini bir inanış olan hıdırellez asırlardır heyecanla karşılanır ve kutlanır. Hızır aleyhisselam ve İlayas Aleyhisselama ithaf olunan bu güzel geleneğimiz Eldeş köyünde kutlanmaya devam ediyor.

 Soğuk kış günlerinin sona erdiğinin ve baharın habercisi olan hıdırellez, bir bayram heyecanıyla karşılanır Eldeş köyünde. Mayısın ilk haftası 6 mayısta gerçekleştirilen bu etkinlik havalar yağışsız musait olursa açık alanda piknik edasında geçer. Hıdırellez aslında eski bir mevsimlik Türk bayramıdır. Hızır a.s. ve İlyas a.s.’ın yeryüzünde buluştukları gün olduğu sayılarak kutlanmaktadır. Hıdırellezin bir önceki akşamı bereket ve bolluk için dua ile idrak edilir ve sabahında gün doğmadan önce muhakkak erken kalkılırdı. Bu etkinlik günümüze böylece gelmiştir.
 Eldeş'te hıdırellez kutlamak evlerde kadınlar arasında nadir olmakla beraber genellikle okulda çocukların evlerinde bir önceki günden hazırladığı yemiş, gölle, meyva ve içecekleri ortaklaşa bir araya gelerek yedikleri içtikleri ve eğlendikleri güzel bir gündür.
 Bu eski ve güzel gelenek unutulmamıştır. Hıdırellez, halen Eldeş köyünde yaşatılmaktadır.
Fotoğraflarda Eldeş köyü ilköğretim okulunda Hıdırellez günü manzaraları.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeş Hayır Yemek Daveti
 Eldeş köyünde İslami bir inanış olarak vefat eden aile efradının ardından ailesi tarafından hayır için toplu yemek ikramıdır. Geleneksel olarak zengin fakir gücü nisbetinde yapılan hayır yemeği ikramı geçmişten günümüze devam ederek bizlere kadar ulaşmış güzel bir geleneğimizdir.
 Bu dünyadan göçüp giden dede, anne, baba, evlat gibi aile bireyleri biri veya hepsi için bir aşçı tutularak ikramlık yemekler hazırlatıp, başta akraba köy halkı olmak üzere küçük büyük yattan yabandan herkes davet edilerek aş ekmek yemek ikramı yapılır.
Önceden ilan edilerek duyurulan yemek davetine herkes çağrılır.
Davette ilk önce Hocalar Kur'an okur, mevlid-i şerifler, naat-ı şerifler okurlar. Toplu halde öncelikle yemek ikramı yapılan kişilerin isimleri zikredilerek cümle göçmüşlere, gelip geçmişlere, aslı nesli dahi kesilmişlere, cümle Mümin ve Müslümanlara dualar edilir. Ardından davetlilere yemek ikramı başlar.
 Kadınlar ayrı erkekler ayrı olacak şekilde toplu halde kurulan sofralarda yemekler ve ikramlar davetlilere sunulur.
 Bu eski ve güzel gelenek Eldeş Köyünde halen yaşatılmaktadır.
Fotoğraflarda Eldeş köyünde hayır yemek davetinden görünümler.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeş Arefe Mezarlık Ziyareti
 Eldeş köyünde İslami vecibe olarak vefat eden aile ahdaını Ramazan ayının son gün arefe günü ikindi namazından sonra toplu halde köy mezarlığına giderek kabir ziyareti gerçekleştirilir. Geçmişten günümüze devam ederek bizlere kadar ulaşmış güzel bir geleneğimizdir.
 Ramazan ayının son günü arefe günüdür. Arefe günleri yaddan yabandan gelen pek çok eldeşli mezarlıkları doldurur. Ahirete intikal etmiş olan aile bireylerine Kur'an okuyarak dualar ederler.
Köydeki camilerde cemaatler ise ikindi namazını müteakip hocalar ile birlikte köy mezarlığına gelerek toplu halde Kur'an okuyup dualar ederler. Mezarlığa gelenler aile ve yakınlarının mezarlarının başına giderek dua edip özlem ile hüzünlenip bu dünyanı fani olduğunu idrak edip, ölüm gerçeği ile bir kez daha yüzleşirler.
Mezarları düzenleyenler, temizleyenler, fidan ve çiçek dikenlerin yanı sıra hayır hasenat için yapılması gerekenlere karar verilir.
 Bazı ziyarete gelenler ölen yakınlarının ruhu için mezarlık çıkışında oradaki ziyaretçilere çikolata lokum gibi ikramlarda bulunurlar.
 Allah C.C. Cümle geçmişlerimize rahmet eylesin. Mekanları cennet olsun. Bu eski ve güzel gelenek Eldeş Köyünde halen yaşatılmaktadır.
Fotoğraflarda Eldeş köyünde mezarlık ziyaretinden görünümler.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeş Hasta Ziyareti
 Eldeş köyünde İslami vecibe olarak yerine getirilen hasta ziyareti çok önemsenmektedir. Bir hastalık veya kaza sonucu rahatsızlanmış hastalanmış olan kişiler mutlaka ziyaret edilerek geçmiş olsun dilekleri iletilir. Geçmişten günümüze devam ederek bizlere kadar ulaşmış güzel bir geleneğimizdir.
 Sıhhatin kıymeti hasta olunca anlaşılır. Şenlı ecdadımızın da dediği gibi sağlığın önemini en iyi özetleyen söz, Kanuni Sultan Süleyman’ın ünlü beyti.
"Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi"
Sağlığın önemini en iyi özetleyen söz
 Mevla teala cümle hastalarımıza acil şifalar ihsan eylesin. Bu güzel geleneğimiz Eldeş Köyünde halen yaşatılmaktadır.
Fotoğraflarda Eldeş köyünde mezarlık ziyaretinden görünümler.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeş Akşam Oturmaları
 Eldeş köyünde aile bağları, akrabalık ve komşuluk İslami bir vecibe olarak yakınları arayıp sormak ziyaret etmek akşam oturmaları ev ziyaretleri çok önemlidir. Bu güzel haslet genellikle küçükler büyükleri akşam oturmaları ile ziyaret ederek sıla-i rahim yapmış olurlar. Geçmişten günümüze devam ederek bizlere kadar ulaşmış güzel bir geleneğimizdir.
 Evlerde yapılan genellikle akşam oturmaları hoş sohbet, hatır sorma ve ikramlar ile geçer. Büyük küçük kaynaşır, görüşür, danışır, konuşur fikir alışverişinde bulunulur. Bir müşgül varsa ona nasıl bir çare bulunacağı müzakere edilir çareler aranır. Çaylar kahveler içilir, çeşitli ikramlar yenir, hoş sohbet ile küsler barıştırılır. Dayanışma, yardımlaşma, birlik beraberlik pekiştirilir.
 Mevla teala birlik ve beraberliğimizi daim eylesin. Aile akşam oturmalarımız güzel geleneğimizdir. Eldeş Köyünde halen yaşatılmaktadır.
Fotoğraflarda Eldeş köyünde mezarlık ziyaretinden görünümler.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeş Halk Oyunları
 Ilgın Eldeş köyünün sosyal ve kültürel yapısının en önemli unsurlarından olan köy halk oyunları günümüzde değişime uğrasada asli unsurlarını çoğonu hala bünyesinde barındırıyor. Dünden bu güne Eldeş Köyündeki yöresel halk oyunları genellikle kadın erkek tahta kaşıklar ile oyunları oynanlar.
 Eldeş köyün'de yöreye has halk oyunları Ilgın ve Konya bölgesinin klasik kaşık oyunlarıdır. Düğünlerde, eğlencelerde kadınlar ve erkekler birbirlerini ayrı ayrı mekanlada sazlı sözlü karşılıklı olarak oynarlar.
Erkeklerde oyunlar; Davul zurna, veya ince saz eşliğinde oynanır. Oyunlar genelde karşılıklı iki veya daha fazla kişi tarafından karşılıklı oynanır. Ortam ve hava şartları uygun ise açık alanda yağışlı aksi durumlarda ise kapalı alanlarda oyunlar oynanır. Bu oyunlar esnasında sıkça söylenen oyun havaları ise; Konyalı, Kozan dağı, Aslan Mustafa, Şerif hanım, sille, Çubuk telde bağlama, Mevlana, Kaymakam kızı, Çifte telli, Emmiler, Develi ve son zamanlarda ILGIN’ım türküsüdür. Oyunlar çoğunlukla tahta kaşık ile nadirende kaşıksız olarak oynanır. Erkekler oyunlarda çoğunlukla günlük kıyafet veya takım elbise giyerler.
Eldeş'te kadınlar ise genellikle düğünlerde def çalarak, türküler ve maniler eşliğinde yine kaşıkla veya kaşıksız ikili veya çoklu kendi aralarında oynarlar. Defi, çalmayı bilen hem çalıp hem söyleyebilen bir kadın çalar. Yer yer def çalan kadına diğer kadınlar ve kızlarda eşlik ederek koro halinde türküler ve oyun havaları söylenerek oynanır. Kadınlar ve kızlar Eldeş köyünde oyunlarda yöresel kıyafet olan kadife şalvar asıl ve seğişmeyen kıyafettir.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları

 ✅ Eldeşte Bebek Beleme ve Höllük Toptağı
 Ilgın Eldeşte Bebek Beleme ve Höllük Toptağı kullanma geleneği artık günümüzde kullanılmayan ve unutulmuş kadim geleneklerimiz arasında yerini almıştır. Eldeş Köyünde bir zamanlar, bebekler belenir, vucutlarını korumak, sıcak tutmasını sağlamak ve altlarını pişikten korumak amacıyla ısıtılan doğal toprak ile bezlenir beleklenir sarılırdı.
 Günümüzde bebekler için özel üretilmiş hazır bezler var. Bir nesil önce de naylon muşamba üzerine kumaş bezler vardı. Eskiden, binlerce sene anneler bebeklerini bu şekilde sarıp sarmalayıp beleyerek büyütmüşler. Her toprak ile bebek belenmez. Eldeş köyün'de yöreye has bir toprak olan aksuva cinsi bir topraktır. Çocuk alt toprağı, höllük daha ziyade kil ağırlıklı sıvıyı emici bir toprak cinsidir. Eldeş Köyünde belli bazı yerlerde rastlanan bu özel toprağın ocakları vardır. Beyaz renkli bu toprak ocaklardan bir iki metre derinden kazılarak çıkarılırdı. Topraklıktan kazılıp çuvala konularak eve getirilen toprak, güneşe serilerek kurutulur sonra elenerek kullanıma hazır hale getirildi. Bu işleri genellikle anneler bizzat yaparlardı.
Bu toprak her defasında bir miktar alınarak ateşte metal bir kabın içerisinde iyice kavrulur, ılık hale gelince üç parçadan oluşan pamuklu bebek belek bezine serilerek usulüne uygun şekilde bebeğin elleri ve ayakları da dahil olacak şekilde sıkıca sarılarak kundaklanırdı. Kundak bezleri önceden hazırlanmış halde yedeği hazır bekletilir bez değişinde kullanılırdı.
Eldeş'te anneler, kadınlar özenle bebeklerini beleyerek neticede, çocuk hem sıcak kalır üşümez, hem de çişi toprak emer, poposu kuru kalır mantar ve pişik gibi sorunlar olmazdı.
Bebekleri kundak ile belemenin faydası ise gelişmekte olan eklem ve kemik gelişimini korumak olduğunu eskiler anlatırdı.
Türkülere konu olmuş bir gelenek:
"Eledim eledim höllük eledim.
Aynalı beşikte bebek beledim
Büyüttüm besledim, asker eyledim
Gitti de gelmedi, buna ne çare."
Fotoğrafta belenmiş bir bebek ve höllük toprağı görülüyor. Resim temsilidir.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları 26.11.2025

 ✅ Eldeşte İmece Yardımlaşmak
 Ilgın Eldeş Köyünde birlik ve beraberliğin en önemli toplum dayanışmasının örneğidir yardımlaşma geleneği.

 Türk İslam kültüründe insanların birbiriyle yardımlaşmanın önemi çok büyüktür. Bu özelliği Ilgın Eldeş'te görmek mümkündür. Yardımlaşmaya ve imeceye genellikle “hayır işi” olarak bakılır ve anılır. Hususi işlerde yardım etmenin yanı sıra köyün umumi işleinde örneğin:
Köy okul binası, yapımı, bakımı ve onarımı, yol yapımı ve tadilatı, çeşmelere su getirilmesi, ağaç ve fidan dikimi, yoğun kar yağışında yolların açılması, diğer kamu hizmetlerinde genellikle hep imece usulü yardımlaşma yapılır. Ayrıca köy mezarlığının bakım, onarım ve koruma altına alınması yine imece ile yapılırdı. Camilerin ihtiyacının karşılanması için hem maddi yardımlaşma hem de fiili olarak çalışma ile imece usulü yardımlaşma örneği sergilenir.
İmece, genel oldugu kadar, özel de yapılır. Ekmek yapımı, çift sürme, eriste kesilmesi, dam kürünmesi, bulgur kaynatma, tarhana kaynatılması, dibekte buğday dögme işleri gibi.
Günümüzde umumi genel işler genellikle kamu hizmeti olarak devlet kurum ve kuruluşları tarafınan yapılırken, özel, hususi işlerdeki imece ve yardımlaşma geçmişe nazaran hayli azalmış olsada günümüzde devam eden güzel geleneklerimizden birsidir.

 Fotoğrafta: Eldeş Köyünde harman yerinde patos, imece ve yardımlaşmak.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları 05.03.2026

 ✅ Eldeşte Yağmur Duası
 Ilgın Eldeş Köyünde kurak geçen mevsimlerde yağmur yağması için toplu halde yapılan yağmur duası.

 Konya, Ilgın ve Eldeş Köyü civarı genellikle az yağış alan bir coğrafyadır. Bazı seneler yağmurun uzun zaman yagmaması ve ihtiyaç duyuldugu zamanlarda yagmur duası için hazırlıklara başlanır. Herkes gücü nisbetinde yapılacak duada verilecek yemek için bağışta bulunur. Yardımlaşarak kurulan kazanlarda yemekler ve helvalar hazırlanır. Köy halkına ve çevre köylere duyuru ile davetler yapılır. Kararlaştırılan günde, dua yapılacak yerde ki eskiden bu Yağmur duası için Gurban Tepesi tercih edilirdi kadın erkek çoluk çocuk toplanır.
Burada kurbanlar kesilir, kadınlar ihtiyaç olan ekmeği, yemek pisirme işini, gençler de bu arada üzerlerine düsen hizmeti yaparlar. Duâya çıkmadan önce oruçlar tutulur, küsler barıştırıldı.
Cami imamı hazır bulunanalara bir hutbe okur, yağmurun yağmasına mani olan davranışları anlatır. Yardımlaşmalarımıza dikkat çeker. Tövbe istiğfar getirilir. Halk da topluca iştirak eder. İki rekat hacet namazı imama uyulatak kıldırır.
Namazdan sonra uzun uzun gözyasları içinde rametin gelmesi yağmurların yağması için çoluk çocuk dualar yaplır. Topluca amin denir.
Elbiseler ters giyilmistir. Avuç içleri yere bakacak sekilde açılmış vaziyettedir. İnsanı duygulandıran bir manzara oluşur. İhtiyarların ağlamaları gençleri de etkiler. Hep birlikte hazırlanan yemekler yenir.
Çcuklar ve gençler hep bir ağızdan:
“Yag yag yagmur,
Teknede hamur,
Tarlada çamur,
Ver Allahım ver,
Sicim gibi gibi yagmur.” diye tekerleme şeklinde dualar ederler. Bu alara hep bir agızdan herkes “amin” derler.
Kuraklığın olmasında, rahmetin azalmasında, yağmur ve yağışların yağmamasına nasipsizliğe sebep olarak ise;
 Eskiden köyün ormanlarının bilinçsizve kesilip yakılıp yok edildiğine,
 Ekmeğe ve niğmete gereken önemin verilmedigine,
 Harmanda çeçlerin, öşrünün verilmeden kaldırıldığına,
 Tohum atarken Besmele çekilmediği, "bu da kurdun kuşun nasibi" denmedigine, namaz kılınmadıgına,
 Kovuculuk, gıybet, dedikodunun çok yapıldığına,
 Mazlumların, yolcuların, fakir fukaranın gereği gibi gözetilmedigine,
 Hayvanlara merhametsizlik yapılıp eziyet edildiğine,
 Yesil ekinin hayvanlara otlatıp yedirilerek çignenip ezilmesine,
 Köy odalarına uğrayan yolculara, misafirlere ve hayvanlarına geregi gibi ilgi bakım gösterilmedigine gibi olayların artmasına bağlarlar.
Günümüzde Yağmur duası geleneği ihtiyaç duyulduğunda yapılmaktadır.

 Fotoğrafta: Eldeş Köyünde Kurban Tepesi Mevkii Sene 2020
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları 05.03.2026

 ✅ Eldeşte Saya Gençlerin Oda Oturması
 Ilgın Eldeş Köyünde gençlerin köy odalarında toplu halde birlikte oturmaları. Geçmişten gelen Saya geleneği.

 Ilgın, Eldeş Köyünde unutulmaya yön tutmuş folklor degerlerinden biri de saya geleneğidir. Köyde aktif olarak kullanılabilen bir kaç köy odasında gençler toplanarak otururlar.
Kış ayının başlamasını (zemheri) takip eden 21 Aralık’tan 27 gün sonraki 17 Ocak gününe rastlayan geceye yıldız sıçraması denir. O gece sayaya gecesidir.
Bu gecenin özelligi, kıs ayının hafiflemesi, eskilerin tâbiriyle “tas tası kuytular” sözcügü ile hareket edilmesi ve baharın yaklasmasının müjdesi olmasıdır.
Köy odalarında toplanan gençler, sohbetler yapar, oyunlar oynar, çay demlenir çerez ve bisküvi, börek gibi yiyecekler ile yenir içilirdi.
Günümüzde köy odalarında oturma geleneği ihtiyaç duyulduğunda yapılmaktadır.

 Eldeş Köyünde Gençlerin Oda Oturması Sene 2016
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları 05.03.2026

 ✅ Eldeş Köyünde Hıdırellez
 Ilgın Eldeş Köyünde Ruz-ı Hızır (Hızır Günü) olarak adlandırılan Hıdırellez Günü, dünyada darda kalanların yardımcısı olduğuna inandığımız Hızır As. ile denizlerin hâkimi olduğuna inanılan İlyas As.'ın yeryüzünde buluştukları gün olarak düşünülür ve kutlanır. Hıdırellez geleneği.

 Ilgın, Eldeş Köyünde unutulmaya yüz tutmuş olan bir gelenek te Hıdırellez geleneğidir. Hızır ile İlyas Peygamberlerin gökte buluştuklarına inanılan güne, yani 6 Mayıs gününe “Hıdırellez” denir.
Eskiden Hıdırellez günü dilek tutulur, hayırlı muradlar dualarla istenir, uğur için delikli para bağlanırdı. Hıdırellez sabahı, sabah ezanlarından önce akan sulardan doldurulurdu; çünkü akan suyun zemzem olduguna inanılırdı.
Hıdırellez gününün en büyük özelliklerinden biri de o gün asagı yukarı herkesin kıra bayıra gitmesi ve eğlence düzenlenmesidir.
Günümüzde Hıdırellez günü kutlaması geleneği unutulmuş denebilir.

 Eldeş Köyünde Bahar Kiraz Ağacı Çiçekleri Sene 2020.
 Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldeş Köyü Araştırmaları 05.03.2026