| |
Ilgın Eldeş Köyü Su Kaynakları
Ilgın Eldeş Köyünde su kaynakları içme suyu ve tarımda sulama faaliyetleri hakkında bu sayfamızdaki makalelerde özetle yer vermeye çalışacağız.
Ilgın, Eldeş Köyü'nde geçmişten günümüze en mühim konuların başında hayatın vazgeçilemez, olmazsa olmaz unsuru olan su kullanımı gelmektedir.
Eldeş köyünde su kültürü yerleşik ve gelişmiş bir kültür olarak tarih boyunca kendini yenileyerek hep varlığını sürdürmüştür.
Köyün kurulduğu alan itibariyle Kembos çayı etrafında olması ve dere mevkiinde başta Avcı pınarı olmak üzere köyün çeşitli yerlerindeki su kaynakları ve pınarları ile yedi gün yirmidört saat hiç durmadan akan sokak çeşmeleri ile ovaya indiğiniz zaman su kuyuları ile her yerde bir şekilde su ile karşılaşmak mümkündür.
Eldeş Ovasında tarım amaçlı olarak açılmış sulama kanalları önemli su depolama alanlarıdır. Son dönemde büyük bir proje olarak inşa edilen Eldeş Tarımsal sulama göleti ve gölete bağlı sulama sistmi ise en önemli zirai sulama sistemidir.
Siz değerli Eldeşlilerin de Eldeş Köyü hakkındaki bilgilerinizi göndermeniz halinde bu sayfalarda memnuniyetle yer vereceğiz.
Faydalı olması temennisiyle.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM
Her şeyin doğrusunu Cenab-ı Allah bilir. Gayret bizden tevfik Allah C.C. dan.
Eldesnet'e Massenger'dan mesaj ve fotoğraf göndermek için buraya tıklayınız.
Eldesnet Facebook grubu için buraya tıklayınız.
Bu sayfalarda yer almasını istediğiniz yazılarınızı, düzeltme, bilgi ve fotoğraflarınızı e-mail ile veya buraya ziyaretçi defterine yazabilirsiniz.
Bu sayfanın derlenmesinde değerli katkıları olan herkese çok teşekkür ederim. Katkı sağlamak, düzeltmek ve eklemek istedikleriniz hakkında lütfen bizimle iletişime geçiniz.
Fotoğraflarlar:
Ilgın, Eldeş Köyü, Garagız Sokağı Eldeş Çayı.
Ilgın, Eldeş Köyü Tarımsal Sulama Göleti 2024.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Eldeş Çayı
Ilgın, Eldeş Köyünün en önemli su kaynağı olan komşu Gökçeyurt köyünde doğup Eldeşe gelen Kembos Çayı artık Eldeş'teki Avcı Pınarı gibi pınarlardan besnerek Eldeş Çayı olarak köyün içinden ovaya doğru akmaya devam eden Eldeş Çayı akarsuyumuzu tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Eldeş Çayı, komşu Gökçeyurt Kembos'tan doğarak dağların arasından geçip, Eldeş korusunda başta Avcı Pınarı olmak üzere pek çok pınar suyu ile birleşip köyün içinden geçerken su ihtiyacını karşıladıktan sonra ovadaki tarımda kullanılarak bahçe bostan ve tarlaları sulayarak sulama kanal sistemine bağlanır. Zirai sulama kanallarından da Ilgın gölü ile bağlanarak su ihtiyacına cevap verir.
Eldeş Köyünde bir akarsu olarak Eldeş Çayı köyün tam ortasından Garagız sokağından geçer. Köy, geçmişten günümüze çayın çevresinde yerleşmiş ve gelişmiştir. Çayın etrafındaki yeşil alanlar, ağaçlar, bağlar, bahçeler ve doğal ve serin bir klimatik ortam oluşturur.
Yaz kış demeden akmakta olan Eldeş Çayı geçmişten günümüze hem Eldeş köyü, hemde bölge ekolojik sistemi için halen en önemli su kaynağı konumundadır.
Tarımda kullanılmak üzere Eldeş sulama göleti başta olmak üzere Eldeş ovasına hayat veren sulama kanalları ile ve nihayet bütün evlerde kapalı modern şebeke usulu ile ve kesintisiz akan pınar suyu köyün ne kadar sulak ve bereketli olduğunun bir göstergesidir.
Tarihte köyümüzde su ile çalışan un değirmenleri farklı yerlerde kurulup çalıştırılmış ve bu imkanlardan bölge insanı istifade etmiştir.
Faydalı olması temennisiyle.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü, Avcı Pınarı, Sığır Yatağı Mevkii Kembos Çayı.
Ilgın, Eldeş Köyü, Eldeş Çayında Sel 2026.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Tarımsal Sulama Göleti
Ilgın, Eldeş Köyünün en önemli tarımsal sulama sistemi olan sulama göleti şebekesini tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Uzun senelerdir Eldeş'te özlemle beklenen tarım, zirai amaçlı sulama için Eldeş sulama göleti ve kapalı şebeke sulama sistemi yapımı 05.10.2020 tarihinde bu proje bitirilerek tamamlandı. Sulama Koopretifi yönetiminde kullanıma açılarak faaliyete geçmiştir.
Konya, Ilgın, Eldeş Göleti ve Kapalı Sistem Sulama Tesisi.
Konya Ovası Projesi (KOP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Tarafından finanse edilen, Proje bedeli: 4.200.765.00 TL olan, 501 Hektar tarım amaçlı sulama sahası hedefleyen, Konya Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı İhale Şube Müdürlüğü tarafında 27.06.2018 tarihinde ihalesi gerçekleştirilen, Projenin yapımını üstlenen yüklenici firma Aygün İnşaat Tem. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından 2018 Yılında yapımına başlanan projenin yapımı Ekim 2020 itibariyle tamamlanmıştır.
Ilgın Eldeş Göleti ve Kapalı Sistem Sulama Tesisi’ni 223 bin 394 metreküp brüt depolama hacimli olarak inşaa eden Büyükşehir, 21 bin 500 metre uzunluğunda muhtelif çap ve ebatlarda polietilen boru kullandı. Toplam 3 milyon 892 bin 755 liraya mal olan gölet sayesinde 5 bin dekar alan sulanabilecek.
Günümüzde Konya Su Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü KOSKİ bünyesindeki Eldeş Göleti ve Kapalı Sistem Sulama Tesisi Projesinin gerçekleşmesinde emeği geçen Türkiye Cumhuriyeti Hükumetimiz başta olmak üzere aşağıda isimleri yazılı olan:
Ak Parti Konya Milletvekili: Prof. Dr. Hacı Ahmet ÖZDEMİR'e
Ak Parti Konya Milletvekili: Mehmet BABAOĞLU'na
Konya Büyükşehir Meram Meclis Üyesi: Osman ELVAN'na
Konya Ovası Projesi (Kop) Başkanı: İhsan BOSTANCI'ya
Kırsal Kalkınma Daire Başkanı: Raşit TURAN'na
Kırsal Kalkınma Personeli Bütün Çalışanlarına
Ak Parti (dönemin) Ilgın İlçe Başkanı: Ali ERTEN'e
Ilgın Belediyesi Başkanlar: Mehmet KARAHAN ve Yalçın ERTAŞ'a
Konya Büyükşehir Ilgın Meclis Üyesi: Eldeş'li Ahmet BORAN'a
Ilgın Eldeş Mahallesi Muhtarı: Kazım DEMİRTAŞ'a, Azalarına, bütün Eldeşlilere, ve burada ismini yazamadığımız katkısı olan herkese ve en ufak bir emeği geçen bütün çalışanlara, Eldeşliler adına minnet ve şükranlarımızı sunarız.
Eldeş Köyü Tarımsal Sulama Göleti kapalı şebeke sulama sistemi günümüzde Eldeş Köyü Sulama Kooperatifi tarafından ve kontrolünde olmak üzere saat hesabı ile ücretli olarak zirai tarısal sulama izni vermektedir. Eldeş Sulama göleti yapım aşamasından sonra su tutulmasıyla birlikte çeşitli yerlerden su kaçağı oluşması nedeniyle müdahale edildi. Son yıllarda yaşanan kuraklıktan ötürü su tutlamaması nedeniyle sulama göletinin gerektiği kullanılmına izin vermiyor.
Faydalı olması temennisiyle.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü, Tarımsal Sulama Göleti 2024.
Ilgın, Eldeş Köyü, Tarımsal Sulama Göleti 2020.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Sokak Çeşmleri
Ilgın, Eldeş Köyünün en önemli içme suyu kaynaklarımızdan olan akar çeşmelerimiz, sokak çemelerimizi ve meydan çaşmelerimiz tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Eldeş köyünde Atadan dededen günümüze yadigar olarak 2004 Senesi itibariyle 17 adet sokak çeşmesi akar çeşme vardır.
Bu çeşmeleri incelediğimiz zaman üç guruba ayırabiliriz.
Geçmişten günümüze asırlardır akmakta olan tarihi akar çeşmeler, köylü'nün ihtiyaç duyduğu için kendi imkanları ile yaptığı hayrat ve ihtyaç olarak yaptığı çeşmeler ve köy hizmetleri tarafından yapılan çeşmelerdir.
Eldeşteki akar çeşmelerinin tarhi geçmişi köyün tarihçesi ile aynıdır diyebiliriz. Sokak çeşmeleri günümüzde genel kullanımlar mesela hayvan sulama, buğday yıkama veya yün yıkama gibi kullanımlar dışında pek kullanılmıyor.
Eldeş Köyü Köşen Çeşmesi
Eldeş Köyü'nde meydan çeşmelerinden suyu ile meşhur, Garagız sokağı'nın Kembos Sokağı ile buluştuğu, Eldeş Çayı üzerindeki köprünün hemen köşesinde Köşen Çeşme. Büyükçe metal lülesinden fışkırıcasına devamlı akan suyu hemen yanı başındaki Eldeş çayına karışıyordu.
Eldeş'te Köşen çeşmenin her dem kuvvetli akan çok lezzetli bir suyu vardı. Yazın sıcağındaa harman yerlerinden bu çemenin buz gibi suyunu toprak yatıklarına gelip doldurur içerlerdi. Çeşmenin betondan yapılmış bir oluğu toprak seviyesinde kalmıştı.
Günümüzde ise Köşen çeşme tamamen yenilerek ayna taşı hazır olarak getirilerek buraya yerleştirildi. Artık küçük bir musluktan akıyor suyu.
Eldeş Köyü Cami Çeşmesi
Eldeş Köyü'nde meydan çeşmelerinden birisi olan tarihi Merkez Camii'nin mineresinin hemen dibinde olan bu çeşme betondan yapılmış ayna taşı ve bir gözlü oluğu vardı. Çeşmenin ayna taşı tam kıble istikametinde olup, abdest ibadeti için hususi bir yapısı mevcuttur. Metal lülesinden mütemadiyen akan pınar suyu beton bir oluktan akarak camii bahçesini sulardı. Çeşmenin beton ayna taşında, sağ ve sol üst köşelerinde cami mihrabına benzer iki yuvarlak çıkıntısı vardı. Muhtemel sağda Hz. Allah lafzı soldakinde ise Hz. Muhammed lafzı yazılıydı Allahualem.
Günümüzde bu çeşmenin yukarıdaki özellikleri tamamen kaldırılıp yerine üç musluklu, oturaklı, bir abdeslik şeklinde bir hayrat yapılmıştır. Eski çeşmenin beton oluğu 2026 senesi itibariyle hala yerinde duruyor.
Eldeş Köyü Eğrekyeri Çeşmesi
Eldeş Köyü girişinde eğrek yerinde, eski kooperatifin önünde olan tarihi meydan çeşmelerinden birisi olan bu çeşme betondan yapılmış ayna taşı ve bir iki gözlü oluğu vardır. Çeşmenin ayna taşının ortasında su tası için bir oyuk vardır. Çeşmenin metal lülesinden mütemadiyen kuvvetlice akan suyu beton iki oluktan akarak hendek vasıtasıyla ev bahçelerini sular.
Günümüzde bu çeşme çeşitli onarımlardan çerek son halini aldığı görülüyor. Eğrek yeri çeşmesine köylüler uzaktan yakından gelerek traktörlerine taktıkları su tankerlerini bolca akan çeşmenin suyundan doldurup hayvancılıkta ve tarımsal sulamada kullanmaktadırlar.
Eldeş Köyü Püsküllü Yeni Cami Çeşmesi
Eldeş Köyü, Yukarı Mahallede, Yeni Camii'nin hemen alt kısmında yeralan tarihi Püsküllü'nün çeşmesi. Eldeşteki tarihi meydan çeşmelerinden birisi olan bu çeşme betondan ,le sıvanımış fakat zamanla dökülen sıvanın altından mermerden yapılmış dikdörtgen biçiminde yapılmış bir ayna taşı ortaya çıkmıştır. ve bir iki gözlü oluğu vardır. Çeşmenin ayna taşının ortasında su tası için bir oyuk vardır. Bu hafif kabarma figürler ile süslü ayna taşının iki yanında önceden burada bulunan hazireye ait olduğunu düşündüğümüz yüzeyleri kazınmış iki mezar kitabesi olduğunu düşündüğümüz yapı malzemesi kullanılmış. Çeşmenin metal lülesi artık eskisi gibi akmıyor. Çeşmenin metal lülesinden mütemadiyen akan suyu beton bir oluğa dolmaktaydı. Çeşmenin betondan yapılmış bir gözlü oluğu bulunuyor.
Eldeşteki en eski çeşmelerden birisi olduğunu düşündüğümüz bu çeşme, aynı samanda Eldeş Aşağı Dere değirmeninin yakınında olması kullanımı bakımından vaktiyle ayrıca bir önem arzettiği anlaşılıyor.
Günümüzde bu çeşme gayet bakımsız olup, esaslı bir temizlik yapılarak akmayan suyununda yeniden akıtılacağı günü bekliyor.
Eldeş Köyü Garagız Sokağı Çeşmesi
Eldeş Köyü, Garagız Sokağındaki bu tarihi çeşme rahmetli Mustafa Ayan, nam-ı diğer Kötü Mıstık evinin bahçe duvarındaydı. Eldeşteki tarihi meydan çeşmelerinden birisi olan bu çeşme, taş duvarda bir ayna taşı ve betondan yapılmış bir oluğa sahipti. Çeşmenin metal lülesinden mütemadiyen akan pınar suyu hemen yanından akıp giden Eldeş çayına akarak karışırdı. Çeşme yol kenarında olmasından dolayı, kilitli taş yapımı esnasında yol genişletme bahanesiyle iş makineleri tarafından tahrip edilerek kullanılmaz hale gelmiştir.
Eldeşteki en eski çeşmelerden birisi olduğunu düşündüğümüz bu çeşmenin oluğu toprak seviyesinde halen mevcuttur. Suyunun yeniden akıtılması bu ecdat yadigarı hayratı yeniden canlandıracaktır.
Günümüzde Garagız Sokağı Çeşmesi de onarılarak akmayan suyununda yeniden akıtılacağı günü boynu bükük halde bekliyor.
Eldeşte daha pek çok akar çeşme, meydan çeşmesi mevcuttur. Yukarda bu çeşmelere bazı örnekler vermeye çalıştık.
Yakın zamana kadar akar çeşmeler köylünün bütün su ihtiyaçlarını karşıladıkları yegane ve vazgeçilmez su kaynakları konumundaydı. Evlerde şebeke suyu olmadığı için, içme suyu, temizlik ve banyo için, hayvanları sulamak için olukları veya yalakları olan bu çeşmelerden, helkelerle, yatıklarla ve testilerle köy kızları ve kadınlar gece gündüz demeden sürekli ve düzenli olarak evlere su taşırlardı.
Eldeşli kızlar ve ev hanımları için çeşmeden eve su taşıma bu zor ve zahmetli iş günümüzde içme suyu şebekesi yapıldıktan sonra her eve suyun gelmesi ile nihayet son bulmuştur.
Eldeş Köyünde sokak çeşmeleri günlik ihtiyaçlardan olan ve diğer su ihtiyaçlarının yanı sıra aynı zamanda, olukları temizlenerek; bulgurluk buğday zaire yıkamak için, halı kilim ve keçe gibi büyük örtü ve yer aşkıları yıkamak için, yaz mevsiminde yün yatak, yorgan ve yastık içlerini topluca yıkamak için kulanılmıştır ve halende temizlik amaçlı olarak kullanılmaya devam etmektedir.
Eldeş köyünün içinde ve ova'da kırlarda pek çok çeşme yapılmış ve kullanılmıştır. Bu çeşmeler başta insanların ihtiyacı yanı sıra bölgede hayvancılığın ve tarım temel geçim kaynağı olması nedeniyle zirai sulama amaçlı işlevleri vardır. Hayvanların kolayca su içebilmeleri için su depolanan oluklar yapılmıştır.
Eldeş Köyü Ovadaki Çeşmeler
Eldeşin evlerin bulunduğu yerleşim yerleri dışında su ihtiyacını karşılamak için yapılmış ovadaki ve kır çeşmelerine örnek olarak; Pıralı çeşmesi, Tuzla çeşmesi, Babıççı çeşmesi, İğdeler çeşmeleri örnek olarak verilebilir.
Eldeş Köyü Pıralı Çeşmesi
Eldeş köyünde, Pıralı Mevkii harman yerinin hemen girişinde bulunan bu çeşme şebeke suyundan beslenmektedir. Tek oluklu, beton olarak inşa edilmiş bir çeşmedir. Pıralı Çeşmesi çevresinde önceden olduğu gibi günümüzde yeniden yerleşim oluşmakta ve yeni evler yapılmaktadır.
Eldeş Pıralı çeşmesi insanlar başta olmak üzere, hayvancılıkta ve sınırlı da olsa tarım sulamasında istifade edilmektedir.
Eldeş Köyü Tuzla Çeşmesi
Eldeş köyünde, Tuzla Mevkiindeki çeşme, çok oluklu ve beton olarak inşa edilmiştir. Hayvancılık için önem arzeden bu çeşme bir hayrat olarak yapılmıştır. Ova'da, ekim alanları tarlaların ortasında olan Tuzla çeşmesi, Pıralıdan çekilmiş olan şebeke su hattına bağlıdır. Bu çeşmeden sınırlı da olsa tarımsal sulmada istifade edilmektedir.
Eldeş Köyü İğdeler Çeşmesi
Eldeş köyünde, İğdeler Mevkiindeki çeşme, köy çıkışında, Ilgın'a giden ana yolun henem kenarındadır. İğdeler çeşmesi beton olarak inşa edilmiştir. Hayvancılık için önem arzeden bu çeşme bir hayrat olarak yapılmıştır. Ova'da, ekim alanları tarlalara yakın olan İğdeler çeşmesi, şebeke su hattına bağlıdır. Bu çeşme 2022 senesinde Temmuz ayında yolun kanal tarafına eski İğdeler kuyusunun yakınına iki beton oluklu olarak yeniden inşa edilmiştir. Çeşmeden daha ziyade ana yoldan geçenler tarafından istifade edilmektedir.
Eldeş Köyü Babıççı Çeşmesi
Ilgın, Eldeş Köyünde, kır çeşmelerinden birisi olan bozkırın ortasında Babıççı Pınarı mevkiinde hayrat için yapılmış hayvancılıkta sulama ihtiyacı için çok oluklu güzel bir akar çeşme Babıççı Çeşmesi. Saha çalışmalarımızda, 2020 Senesi sıcak ve kurak bir yaz günü ova'da bir çeşme ve çevresinin umumi manzarası.
Günümüzde hayvancılık eskiden olduğu kadar yaygın olarak yapılmadığı için çeşmelerin yalakları boşa doluyor boşalıyor. Eldeş akar çeşmelerin yalaklarının birkısmı ise hayvancılığın neredeyse bitme noktasına geldiği köyümüzde artık kullanılamaz hale gelmiştir. Muhtarlık girişimleriyle son dönemde Konya'dan hazır çeşme kaideleri getirilip bazı eski çeşmelerin yerinde konuşmuştur.
Eldeş Köyü, sokak çeşmelerinden bazıları bakımsızlıktan kurumuştur. Pınar suyu olan sokak çeşmelerinin deposu ve tesisatı evlere verilen şebekeden ayrıdır. Dört mevsim 24 saat sokak çeşmelerinin suyu hiç azalmadan hep aynı musikiyle Eldeş çayı gibi asırlardır hiç durmadan akıp duruyorlar.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü, Yukarı Mahalle, Sokak Çeşmesi.
Ilgın, Eldeş Köyü, Koy İçi, Sokak Çeşmesi 2017.
Ilgın, Eldeş Köyü, Babıççı Pınarı Mevkii Babıççı Çeşmesi 2020
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Kapalı Su Şebekesi
Ilgın, Eldeş Köyünde evlerde kullanılan KOSKİ kapalı şebeke içme suyu sistemini anlatmaya tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Ilgın, Eldeş Köyü'nün modern kapalı şebeke sağlıklı suyu 2014 Senesinden itibaren her evde ve hatta pek çok sokakak ve kır çeşmesinde akmaktadır. Sokak çeşmelerinden taşıma su ile su ihtiyacını giderme olayı sona ermiştir. İlk başlarda ücretsiz ve sınırsız olan şebeke suyu dere mevkiinde iki ayrı depodan köye cazibe ile gelmektedir. Dopolardan geçen su ilaçlama istasyonundan geçerek otomatik olarak klorlanarak dezenfekte edilmektedir.
Kaynağı Eldeşte Avcı Pınarında çıkan tamamen doğal pınar suyudur. Şebeke suyunda kesintinin hemen hemen hiç yaşanmıyor. Şebeke suyu ile bahçe sulama veya açık bırakma gibi kullanımın çok olduğu durumlarda yüksek mevkilerdeki evlerde suyun tazyiki azalmaktadır. Eldeş köyünde güneş enerjisi ile ısıtılan suyun yaygın kullanımı sıcak suya olan ihtiyacı yeterince karşılamaktadır.
Kapalı şebeke sistmi için 2018 senesinde yeni inşa edilen Demirci Harmanı mevkisindeki hayli eski olan beton deponun yanında plastik muhtevalı poliproblen modern bir su deposu Konya Büyükşehir Belediyesi, Konya Su Kanalizasyon idaresi KOSKİ tarafından inşa edilmiştir.
Günümüzde Eldeş'te kapalı şebeke suyu sorunsuz bir biçmde kötdeki konutların su ihtiyacanı rahatlıkla karşılamaktadır. Eldeşte KOSİ abonelerine su saati sistemi ile fatura ile şebeke suyunu faturalandırarak ücretlendirmektedir.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü, Yukarı Mahalle, Şebeke Suyu Sayacı 2014.
Ilgın, Eldeş Köyü, Yeni Su Deposu 2018.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Su Pınarları ve Kaynaklar
Ilgın, Eldeş Köyündeki su kaynaklarının temelini oluşturan pınarlar ve kaynakları anlatmaya tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Ilgın, Eldeş Köyü'nde dağlık alanlarda, kırlarda ve Eldeş Çayı su yatağının kenarlarında çok sayıda yedek doğal olarak kaynayarak akan su pınarlarımız gözeler vardır. Hayatın temel unsuru ve olmazsa olması olan su pınarlardan çıkarak bereket olur akar.
Eldeşteki en bilindik pınarlardan (bunarı) bazıları; Avcı Pınarı, Dere mevkii Sülügilin Söğütler pınarı, ovada ise Babıççı pınarı ilk akla gelen pınarlardan bazılarıdır.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü, Dere Mevkii Şarlak 2004.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Su Avcı Pınarı
Ilgın, Eldeş Köyündeki su kaynaklarının en önemlisi olan Avcı Pınarı kaynağını anlatmaya tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Ilgın, Eldeş Köyü'nde dağlık alanda, kendi cazibesiyle çıkan su pınarlardan Avcı Pınarı bereket olur şebeke suyu deposuna ve fazlasıda Eldeş Çayına akar karışır. Sulama göletinde, Eldeş Çayında, şebeke suyunda, sokak çeşmelerinde ve sulama kanallarında hemen her yerde Avcı Pırının suyunun katkısı vardır.
Eldeş köyünün içme suyu ve tarımda kullanılan suyun önemli bir kısmını tek başına karşılayarak aynı zamanda en kurak yaz sezonunda dahi Eldeş Çayını besler Avcı Pınarı. Dağların arasında bir yamacın eteğinden çıkarak akar. Avcı Pınarı'nın çok leziz ve içimi çok tatlı bir suyu vardır. Evlerde akan kapalı şebeke suyun önemli kısmını karşılar.
Eldeşteki en bilinen pınarlardan (bunarı) olan; Avcı Pınarı ve çevresi doğal bir güzelliğe de sahiptir.
Fotoğraf: Ilgın, Eldeş Köyü Avcı Pınarı 2020.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Dere Sülügilin Söğütler Pınarı
Ilgın, Eldeş Köyündeki su kaynakları pınarlarının en önemlisi olan Dere Mevkii Sülügilin Söğütler Kavaklar Pınarı kaynağını anlatmaya tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Ilgın, Eldeş Köyü'nde Dere mevkiinde, kendi cazibesiyle çıkan su pınarlardan Sülügilin Söğütler Kavak ağaçlarının civarından çıkan pınar, hemen yanında akmakta olan Eldeş Çayına karışarak akar. Bu pınar'da, Eldeş Çayında, şebeke suyunda, sokak çeşmelerinde ve sulama kanallarına bu pınar suyunun çok önemli bir katkısı vardır.
Eldeş köyünün içme suyu ve tarımda kullanılan suyun önemli bir kısmına katkı sağlayarak aynı zamanda en kurak yaz sezonunda dahi Eldeş Çayını besler.
Eldeşteki en meşhur pınarlardan (bunarı) birisidir Dere mevkiindeki bu pınarlar.
Fotoğraf: Ilgın, Eldeş Köyü Dere Mevkii Sülügilin Kavaklar Söğütler Pınarı 2004.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Babıççı Pınarı
Ilgın, Eldeş Köyündeki su kaynakları pınarlarının en önemlisi olan Dere Mevkii Sülügilin Söğütler Kavaklar Pınarı kaynağını anlatmaya tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Ilgın, Eldeş Köyü'nde ovada, tarım arazilerin ve tarlaların olduğu kadim bir antik yerleşim yeri eski bir köy olan Babıççı mevkiinde, kendi cazibesiyle çıkan su pınarlarından Babıççı Pınarı. Bu pınar vaktiyle ovada ziraat yapan çiftçilere buz gibi tatlı suyu ile serinletip susuzluğunu gidermiştir.
Babıççı Pınarı günümüzde suyu hayli azalmış, ve pınara olan ihtiyaç pek kalmamıştır.
Eldeşteki en meşhur pınarlardan (bunarı) birisi de Babıççı Pınarı'dır.
Fotoğraf: Ilgın, Eldeş Köyü Babıççı Pınarı 2020.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Su Kuyuları
Ilgın, Eldeş Köyündeki su kaynakları arasında en eskilerinden birisi olan su kuyularını anlatmaya tanıtmaya ve yer vermeye çalışacağız.
Ilgın, Eldeş Köyü'nde ovada, evlerde kapalı şebeke su gelmesi ve günümüzde tarımda makineleşme ile su kuyularına artık ihtiyaç kalmamış durumdadır. Bu sebeple su kuyuları bakımsız ve atıl durumdadr.
Eldeş Köyünün tarım arazileri ve ekim alanlarının bir kısmı dağlık alanlarda ve diğer önemli bir kısmı ise ovadadır. Esekiden bölgede, yaz aylarında iklim çok sıcak ve kurak geçtiği için insanların ve hayvanların su ihtiyacını karşılamak için su kuyuları açılmıştır. Asli kullanım amacı içme suyu ihtiyacı için olan bu kuyular önceleri yapılan oluklar vasıtasıyla hayvanları da sulamak içinde kullanılıyordu.
Bu kuyular; Keson kuyu olarak isimlendirmektedir. Genellikle kumlu ve gevşek zeminlerde insan iş gücü, el ile kazılarak açılan kuyulardır. Genellikle 1 ila 1.5 metre çapındaki silindirik bir yapıdadır. Su çıkarmak için, kazılan ve yeraltı suyuna ulaşmak için açılan bu sığ su kuyular genellikle 5 ile 10 metre derinliğindedir. Genellikle zincire bağlı bir kova salınarak kuyulardan insan gücü ve bazılarında ağaçtan yapılmış kaldıraç sistemiyle su çekiliyordu.
Eldeş Köyünde 2004 senesi itibariyle hemen akla gelen 10 tane su kuyusu bulunuyordu.
Eldeş'te bulunan su kuyularından ilk akla gelen örneklerden bazıları:
Kulanın kuyu, Hacı Bekirlerin Kuyu, Pana'nın kuyu, Aliye'nin kuyu, Anakadın'nın kuyu, Koca kuyu, Derbeder kuyu, Pıralı İrfan'ın kuyu, İğderdeki kuyu, Çayır Harmanındaki kuyu, olmak üzere Eldeş Köyündeki su kuyulardan bazılarıdır. Kuyular yaptıranın, yapanın, şeklinin veya mevkii ismiyle anılmaktadır. Su kuyuları genellikle bir hayır olsun diye açtırılmış su kaynaklarıdır.
Eldeş Köyündeki önemli su ihtiyacını yüzyıllardır karşılayan kaynaklarından ve yöntemlerden birisi olan su kuyularından pek azı maalesef günümüze ulaşabilmiştir. Son dönemde Eldeş'te aktif olarak kullanılan su kuyusu mevcut değildir.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü İğdeler Kuyusu 1970.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Gula'nın Kuyu
Eldeş Köyü'ndeki en bilinen ve ilk akla gelen kuyulardan birisidir Gula'nın kuyudur. Ovanın ortasında, Eldeş, Sadıkköyü yol kavşağında, Beykonak Tekke, Mahmuthisar ile Ilgın anayolu kenarında bir keson kuyudur. Kuyudan su çekmek için antik dünemlerden beri kullanılan ağaçtan yapılmış bir kaldıraç sistemi vardır. Ağaçtan yapılmış bir çatalın ortasındaki uzun ve sağlam bir ağacın ucunda zincire bağlı bir su kovası, arka ucunda ise ağırlık olarak genellikle bir taş bağlıdır. Bu sisteme Anadolu'da seren, çıngıraklı kuyu, salındırmalı kuyu veya süreni pınar gibi yöresel isimlerle de anılır.
Gula'nın kuyunun betondan yapılmış hayvanları da sulamak için bir gözlü oluğu bulunuyordu.
Eldeş Kula (gula)'nın Kuyu Hikayesi
Ilgın Eldeş köyünde su kuyularından halk arasında yılanı ile meşhur olan, Eldeş ile Sadık Köyü yol ayrımında Tek Kavak mevkisinde olan Kula'nın kuyunun hikayesi sözlü anlatım ile şöyle nakledildi:
Eldeşli Abdurrahman Altun, Eldeş'te bilinen lakabıyla Tıpır'ın kardeşi olan merhum şehit Şükrü Altun Eldeş'te bilinen lakabıyla Kula (gula), Seferberlikte, Harb-i Umumi, I. Dünya savaşında çıkan iç isyanlardan biri olan kürt harbinde cephede isyancılara karşı savaşmış ve şehit düşmüştür.
Kürt Ayaklanmaları olarak bilinen 1. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti içinde çeşitli Kürt gurupların isyanları patlak verdi.
Osmanlı Devleti döneminde mensubu olduğu devlete karşı meydana gelen bu Kürt ayaklanları Doğu Anadolu Bölgesinde başta Kürtlere bağımsız bir devlet vadetmiş olan Birleşik Krallık, İngiltere olmak üzere Fransa, Rusya ve İtilaf Devletleri tarafından Ağustos 1914 - Ağustos 1917 tarihleri arasında teşvik edilmiş, desteklenmiştir. Fakat başarılı olamamış Osmanlı ordusunun zaferi ile sonuçlanmış, isyanlar bastırılmıştır. Bu batılı haçlı düşman devletler tarafından 1920'de Kürtlere verilen toprak vaatleri ise 1923'te iptal edildi.
Osmanlı Devleti bu Eldeş'li şehidimiz Şükrü Altun nam-ı diğer Kula (gula),ın ailesine bir miktar nakit para yardımında bulunmuştur. Ailesi şehidin bu parasını kullanmayıp onun yerine bir su hayratı olarak bu kuyuyu Şehit Kula hayırı için devletin kendilerine verdiği parayla fi sebilillah yaptırmışlardır.
Eldeş Köyünde 2004 senesinde arazide yaptığımız incelemelerimde köyde suyu olan ve kullanılan ender kuyulardan biri hatta benim tespit edebildiğim tek kuyu idi. Kula'nın kuyu vaktiyle kullanıldığı zamanlarda mancırığı ile çektiğimiz buz gibi suyunu yaz aylarında çok içtiğimiz bir kuyudur.
Günümüzde ise Eldeş'teki bir su hayratı olarak yapılmış olan Gula'nın kuyudan su çekmek için bir tulumba takılmış, beton ile kuyu ağzı ve oluğu yapılmış olmakla beraber, bakımsızlıktan kullanılamaz haldedir.
Eldeş Köyün'de Kula'nın kuyuyu ve diğer kuyuları sebep olanlardan ve yaptıranlardan Allah razı olsun.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü Gula'nın Kuyu 2004.
Ilgın, Eldeş Köyü Gula'nın Kuyu 2026.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Derin Su Kuyuları
Ilgın, Eldeş Köyünde ve bölgemizde son senelerde yaşanan kuraklık ve yağışların mevsim normallerinin altında seyretmesi akarsuların ve sulama göletinin zirai su ihtiyacını karşılayamaz hale getirmiştir. Yeni bir su temin etme yöntemi olan derin sondaj yapılarak 60 Metreden 130 metre ve daha derine makina ile inilerek yera altı suyu çıkarılmaktadır.
Bölgede, başta şeker pancarı olmak üzere tarımı yapılan ve hayvancılıkta yem bitkisi olarak yetiştirlen silaj mısırı için su olmazsa olazdır. Bu sebeple köy civarında ve ovadaki pek çok tarlada derin sondaj yöntemi ile su elde edilerek sulama yapılmaktadır.
Derin sondaj su kuyusu açmak yeraltı sularını menfi yönde etkilediği için resmi olarak derin kuyu açmak yasaklanmıştır.
Eldeş Köyünde yasaklanmasında önce açılan derin kuyular ve daha sonra cezasını ödeyerek açılan çok sayıda derin sondaj kuyusu mevcuttur.
Pahalı ve yasak bir su kaynağı yöntemi olan derin su kuyuları yağışların normale dönmesiyle kullanımının azalacağı düşünülüyor.
Fotoğraf: Ilgın, Eldeş Köyü Derin Su Kuyuları.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Sulama Kanalları
Ilgın, Eldeş Köyü sulama kanalları, ovada ekili alanlarda terlalarda bedeli ödenerek yapılan istimlaklar ile zirai, tarım amaçlı sulama yapmak için yapılmış bir tarımsal sulama sistemidir.
Eldeş ovasının daha verimli sulanabilmesi amacı ile bilhassa kış mevsiminde boşa akıp giden Eldeş çayınının suyu bu kanallarda toplayarak yazın kurak geçen, kaynak ve çay suyunun neredeyse kuruma derecesine geldiği aylarda kullanılmak üzere su tutulan sulama kanalları yapılmıştır. Bu kanallara ihtiyaç halinde Ilgın Çavuşçu Gölünden pompa sistemi ile su basılarak takviye yapılmaktadır.
Tarım alanrının Ilgın ovası pompaj sulama birliği tarafından bakım ve idare edilen sulama kanalları yaz aylarında ovada sulu tarım yapılabilmesi için hayati önem taşıyor. Pancar motoru tabir edilen zirai sulama motorları ile vahşi sulama veya boru döşenerek tabanca tabir edilen fıskıyeli sulama yöntemleri kullanılarak kanallardan istifade edilmektedir. Yazın iyice azalan kanalların su miktarı kış aylarının gelmesi ile tamamen dolmak suretiyle hazır bir su potansiyeli oluşturmaktadır.
Sulama kanallarının üzerindeki tasarruf hakkı Ilgın Ovası Sulama Birliği tarafından yönetilmektedir.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü Ova'da Tarımsal Sulama Kanalları.
Ilgın, Eldeş Köyü Dibekköyü Mahmuthisar'dan Gelen Tarımsal Sulama Kanalı.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Sulama Birliği
Ilgın, Eldeş Köyü sulama kanalları, ovada ekili alanlarda terlalarda bedeli ödenerek yapılan istimlaklar ile zirai, tarım amaçlı sulama yapmak için yapılmış bir tarımsal sulama sistemidir.
Eldeş ovasının daha verimli sulanabilmesi amacı ile bilhassa kış mevsiminde boşa akıp giden Eldeş çayınının suyu bu kanallarda toplayarak yazın kurak geçen, kaynak ve çay suyunun neredeyse kuruma derecesine geldiği aylarda kullanılmak üzere su tutulan sulama kanalları yapılmıştır. Bu kanallara ihtiyaç halinde Ilgın Çavuşçu Gölünden pompa sistemi ile su basılarak takviye yapılmaktadır.
Eldeşdeki tarım alanrının daha verimli olarak sulanabilmesi için bölgede kurulan DSİ 4. Bölge Müdürlüğünce inşa edilerek 1993 yılında işletmeye açılan Ilgın Pompaj Sulama Tesisi, tarafından bakım ve idare edilen sulama kanalları yaz aylarında ovada sulu tarım yapılabilmesi için hayati önem taşıyor. Pancar motoru tabir edilen zirai sulama motorları ile vahşi sulama veya boru döşenerek tabanca tabir edilen fıskıyeli sulama yöntemleri kullanılarak kanallardan istifade edilmektedir. Yazın iyice azalan kanalların su miktarı kış aylarının gelmesi ile tamamen dolmak suretiyle hazır bir su potansiyeli oluşturmaktadır.
Sulama kanallarının üzerindeki tasarruf hakkı Ilgın Ovası Pompaj Sulama Birliği tarafından yönetilmektedir.
Fotoğraflar:
Ilgın, Eldeş Köyü Ova'da Tarımsal Sulama Kanalları.
Ilgın, Eldeş Köyü Dibekköyü Mahmuthisar'dan Gelen Tarımsal Sulama Kanalı.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
Eldeş Köyü Sıcak Su Kaynağı Kaplıca
Ilgın, Eldeş Köyünde, Garagız Sokağında yakın zamana kadar faal olduğu bilinen bir sıcak su kaynağı üzerinde faaliyet gösteren hamam mevcuttu.
Eldeş Köyü tarihçesi sayfamızda tafsilatlı ve ayrıntılı olarak ele aldığımız bu sıcak su, termal kaynak, uzun seneler kullanıldığı anlaşılıyor.
Eldeşteki bu kaplıca suyunun, yapılan bilisel incelemelere göre aynı fay kırığı (Eldeş fay zonu) üzerinde olması nedeniyle Ilgın Kaplıcaları ile benzerlik taşıdıği düşünülüyor.
Eldeş köyünde yapılacak çalışmalarda sıcak su bulunma potansiyeli hayli fazla olduğu öngörülmektedir.
Günümüzde mevcut olmayan sıcak suyun olduğu Kudret hamamının olduğu yer özel mülk konumunda olup, yıkık harabe konumnda ve her hanigi bir kaplıca suyu emaresi görülmemektedir.
Fotoğraf: Ilgın, Eldeş Köyü Sıcak Su Kaynağı Kaplıca Hamam 2015.
Konya Ilgın Eldeş Tarih ve Kültür Araştırmaları 14.02.2004 / 18.05.2026.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM / Eldesnet Ilgın, Eldeş Köyü Araştırmaları.
| |
ILGIN ELDEŞ KÖYÜ
|
| |
Sonuç İtibariyle
Eldeş Köyü ile alakalı araştırma ve çalışmalarımız halen devam ediyor...
Eldeş Köyü birikimi, kültürü ve tarihi köklü ve çok zengin bir hazine gibi.
Derleyen ve Hazırlayan: Beytullah YILDIRIM
Fotoğraflar: Beytullah Yıldırım / Ilgın Eldeş Köyü 2004, 2006, 2026
|
| |
SAYFA FOTOĞRAFLARI
|
| |
Sayfa Fotoğrafları
Fotoğrafları büyük görmek için üzerine tıklayınız.
Fotoğraflarİ️ Beytullah YILDIRIM / ELDESNETİ Telif hakkı nedeniyle izinsiz kesinlikle kullanılamaz.
Fotoğrafların büyük halini görmek için üzerine tıklayınız.
|
| |
KAYNAKLAR
|
| |
Sayfa bilgisi ve kaynaklar
Sayfa kaynağı: Beytullah YILDIRIM
Sayfa ekleme: 14.02.2004
Sayfa yenileme: 04.10.2006 / 20.05.2026
Fotoğrafları büyük görmek için üzerine tıklayınız.
Duygu ve düşüncelerinizi ziyaretçi defterine
yazabilirsiniz.
|
| |
ELDESNET KURULUŞ: 1997
|
| |
Künye ve İletişim
Her hakkı ELDESNET'e aittir. Kesinlikle izin almadan kısmen veya tamamen kopyalanamaz ve yayınlanamaz.
Tasarımcı ve Yayıncı: Beytullah YILDIRIM E-Posta
ELDESNETİ 1997
Eldesnet Ana Sayfaya Dönmek İçin Tıklayın
|
|