| |
Eldeş Köyü Sağlık
Ilgın, Eldeş Köyündeki sağlık hizmetleri ve halk hekimliği, şifalı bitkiler ve tedavi yöntemleri hakkında bu sayfamızda tanıtıp yapılan çalışmalar ile alakalı makaleleye yer vereceğiz.
Şanlı ecdadımız Kanuni Sultan Süleyman'ın hastayken yazdığı sıhhat hakkında yazdığı güzel bir gazel ile başlayalım söze:
Halk içinde mu’teber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi
Ko bu ayş u işreti çün kim fenâdur âkibet
Yâr-ı baki ister isen olmaya tâat gibi
Olsa kumlar sağışınca ömrüne hadd ü aded
Gelmeye bu şîşe-i çarh içre bir sâat gibi
Saltanat didükleri ancak cihân gavgâsıdur
Olmaya baht u saâdet dünyede vahdet gibi
Ger huzûr itmek dilesen ey Muhibbî fâriğ ol
Var mıdur vahdet makâmı gûşe-i uzlet gibi
Değerli Eldeşliler bu sayfalarda sizlerden gelen yazı, makale ve paylaşımlara yer vermeye çalışacağız. Sizlerin de katkılarını bekliyoruz.
Fotoğraf: Ilgın, Eldeş Köyü, Caminin Önü, Sağlık Ocağı Önünde Eldeşliler Hatırası. 2012.
Eldeş Köyü Sağlık Ocağı
Eldeş Köyü Sağlık Ocağı / Sağlık Evi
Toplum sağlığı, kamu sağlık hizmetleri
Ilgın Eldeş Köyü'nün resmi olarak Sağlık Bakanlığı'na bağlı olarak sağlık hizmetleri açısından tek kuruluşu köy merkezinde, Merkez Camii önündeki meydanda iki katlı betonarme modern binasında hizmet vermektedir. Önceleri bu sağlık hizmeti geçici olarak köy konağı yanında bulunan Ilgın Kaymakamlığı, Eldeş Köyü Kur'an Kursu binasının giriş katında vermekteydi.
Eldeş Köyü, Sağlık Ocağı 2007 senesinde bir ebe / sağlık görevlisi ile hizmete başlamıştı. Daha sonra ise haftanın belli bir günü Ilgın'dan gelen mahalle aile hekimi Sağlık Evi giriş katında yarım gün olarak muayene hizmeti verordu.
Günümüzde sağlık hizmetleri Ilgın Merkezde bulunan poliklinikte mahalle aile hekimi tarafından sağlık hizmeti sunulmaktadır.
Eldeş Köyü Sağlık Evi için inşa edilen iki katlı betonarme bina 2025 senesi itibariyle lojman gibi farklı amaçlarla kullanılmaktadır.
Beytullah Yıldırım Eldeş Köyü Eldesnet
Fotoğraf: Eldeş Köyü, Caminin Önü, Sağlık Ocağı Sağlık Evi Binası. Sene 2020.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM - 08.02.2026
Eldeş Halk Hekimliği
Anadolu’da insan ve hayvan sağlığı ile ilgili geleneksel çeşitli görüş, inanış ve uygulamaların zenginliği hemen dikkati çeker.
Halk Hekimliği
Türk halk hekimliği, binlerce yıllık bir kültür mirasının önemli bir parçasıdır. Eldeş Köyünde de Ata yurdumuz Orta Asya, Türkistan'dan yüzlerce sene evvel getirilen uygulamalardan oluşan Türk halk hekimliğinin temel kurumu ocaklardır.
Yakın geçmişe kadar anadolunun diğer yerlerinde olduğu gibi Eldeş Köyünde de halkın sağlık ve hastalık anlayışı, içinde bulunduğu kültür değerleri sisteminden ayrı düşünülemez. Tamamı Müslüman olan yöre insanının itikadına inanışımıza göre hayat, sıhhat ve afiyet Allah’ın bir lütfudur. Bize düşen görev ise; bunları en iyi şekilde korumaktır. Fakat çeşitli sebeplerle hastalığa tutulanlar hekime ve doktora, gidemedikleri veya ulaşamadıkları için, bitkilerin kök,'yaprak, çiçek ve tohumlarından ilaçlar yapmak, yatırları ziyaret etmek, muska yazdırmak veya bir ocağa gidip ocaklıya başvurmak gibi tedavi usullerine müracaat ederlerdi.
Eldeş köyünde de halk hekimliği geleneği nadiren bilinen ve muracaat edilen bir tedavi uyguluması olarak kaybolmaya yüz tutmuştur.
Artık günümüzde geleneksel tedavi usulleri neredeyse tamamen terkedilmiş durumdadır.
Beytullah Yıldırım Eldeş Köyü Eldesnet
Fotoğraf: Eldeş Köyü, Eldeş Çayı, Dut Gölgesi. Sene 2004.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM - 08.02.2026
Eldeş'te Ocaklar
Anadolu’da insan ve hayvan sağlığı ile ilgili geleneksel çeşitli görüş, inanış ve uygulamaların zenginliği hemen dikkati çeker.
Tedavi Ocakları
Eldeş Köyünde bir zamanlar halk hekimliği konusunda tedavi amaçlı müracaat edilen aileler çeşitli Ocaklar ahaliye ve civardan gelenlere yüzyıllarca hizmet vermişti. Türk halk hekimliğinin temel kurumu ocaklardır.
Ocaklar uygulamalarında zamanla uzmanlaşmışlardır, bazıları sadece tek bir hastalık, rahatsızlığın tedavisiyle uğraşırken, bazıları farklı hastalıklara sahip hastaları kabul ederlerdi.
Yakın geçmişe kadar Anadolunun diğer yerlerinde olduğu gibi Eldeş Köyünde de halkın sağlık ve hastalık anlayışı, içinde bulunduğu kültür değerleri sisteminden çeşitli sebeplerle hastalığa tutulanlar hekime ve doktora, gidemedikleri veya ulaşamadıkları için, bir ocağa gidip ocaklıya başvurmak gibi tedavi usullerine müracaat ederlerdi.
Ocak sözcüğü: Atalardan dedelerden beri belirli bir hastalığı iyi ettiğine inanılan aile ve halk hekimliğinde bir önceki kuşaktan el verme suretiyle aktarılan bilgileri kullanarak belirli bir şikâyeti veya hastalığı iyileştirdiğine inanılan aile olarak Eldeşte de yaygındı.
Örneğin Müslüman Türklerin inanışlarında bütün canlılığıyla yaşamaya devam eden Albastı veya Alkarısını yakalamak da ocaklı olmanın diğer bir metodudur. Bu ruh, ekseriyetle lohusalara musallat olup, onların ciğerlerini söküp, suya alarak öldürür. Bunlar bazen insanlara yakalanırlar, yakalanan kişi Alkarısına bir iğne batırıp veya başındaki tarağını alırsa onu kendisine kul, köle yapar.
Şayet bu ruhu kimseye zarar vermemek şartı ile serbest bırakırsa Al Ocaklısı olabilir. İnanışa göre Al Ocaklının bir eşyası mesela; şapkası, mendili veya kemeri lohusanın yanında duracak olursa, Alkarısı ona zarar vermez. Verilen zararları da ancak Al Ocaklısı iyileştirebilir.
Bazı Ocak Çeşitleri
Neredeyse hemen her hastalığın bir ocağı mevcuttur. Örnek olarak: Al, Issırgı, Dalak, Kabakulak, Fıtık, Sıtma, İshal, Romatizma, Göz ve Akıl ve ruh hastalıkları ile Siğil, Kurdeşen, Yılancık, Köstebek, Doluluk, Çakmak, Bakır basması, Sürk, Temre, Eksema gibi isimlendirilen cilt ve allerji hastalıkları ocakları bu ocaklardan bazılarıdır.
Geleneğe göre; rahatsızlığı ve hasta olan bir kimse hangi ocağa gideceğine karar veremezse, üç ocak için niyet eder. Akşamdan Abdest alarak bir kaptaki suyun içine ayrı ocaklar adına bir yorgan iğnesi, bir dikiş iğnesi, bir bıçak atar. Sabaha kadar bunlardan hangisi küflenirse o ocağa gider. Suyu da ayak değmeyecek bir yere döker.
Eldeş köyünde de yakın geçmişte bu ocakların ismi ile anılan bazı aileler vardı. Bu aile fertleri gelenlere tedavi uyguluyorlardı.
Artık günümüzde Ocak ve geleneksel tedavi usulleri tamamen terkedilmiş durumdadır.
Beytullah Yıldırım Eldeş Köyü Eldesnet
Fotoğraf: Eldeş Köyü, Yukarı Mahallesi, Dere Mevki, Aşağı Değirmen ve Evler. Sene 2008.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM - 08.02.2026
Eldeş Hoca Okutmak Muska
Hocaya Okutmak Muska Yazdırmak
Büyü, nazar, çarpılma, uğrama ve sihir vb. manevi sorunların tedavisi.
Eldeş Köyünde geçmişte çok yaygın olarak müracaat edilen manevi tedavi yöntemlerinden birisi de Hoca'ya gitmek, okutmak, muska yazdırmak şeklindeydi.
Günümüzde bu hususta ilmi olarak yıldızname gibi bazı bilgilere haiz olan hocalar bu işi manevi tedavi uygulamaya halen yapmaya devam etmektedirler.
Tıbbi olarak hastalıklarına çare bulamayanlar veya umutsuz vaka olarak nitelendirenler ve manevi, ruhi sorunları olanlar bu Hoca işi diye isimlendirerek tavsiye edilen hocalara gitmekteler.
Tedavi usulleri; Kur'an-ı Kerimden şifa ayetleri okumak, tavsiye edilen konu ile ilgili daha önce tecrübe edilmiş dua ve zikirleri okuyup üflemek veya suya okuyup içirmek, muskaya yazılan bazı ayet ve duaları hasta ve uğramış kişinin üzrinde taşıması şeklinde tedavi usulleri de vardır.
Beytullah Yıldırım Eldeş Köyü Eldesnet
Fotoğraf: Eldeş Köyü, Alayaka, Yörükler Mezarlığı. Sene 2004.
Derleyen: Beytullah YILDIRIM - 08.02.2026
Eldeş Köyü Fıkraları ile alakalı çalışma ve araştırmalarımız devam ediyor...
Kültürümüz ve edebiyatımız köklü ve çok zengin.
Derleyen ve Hazırlayan: Beytullah YILDIRIM - 08.02.2026
Fotoğraflar: Beytullah Yıldırım / Ilgın Eldeş Köyü 2004, 2006, 2026
|
Konya İli, Ilgın lçesi, Eldeş Köyü, geçmişten günümüze sağlık hizmetleri gelenekten gelen ananevi tedavi türlerine ve modern sağlık hizmetlerine bu sayfada yer vermeye çalışacağız.
ELDEŞ SAĞLIK
Sayfa bilgisi ve kaynaklar:
