eldessebzeleri

  Eldeş Buğday
 Anadolu buğdayın ana vatanı, Eldeş köyünün bereketli topraklarında geçmişten günümüze yüzyıllardır ziraati yapılan bereketli topraklarımızda yetişen ekmeğimiz, aşımız ve geçim kaynağımız buğday bitkisi. Buğday (Triticum aestivum), Triticum cinsine bağlı ıslahı edilmiş bir bitkidir.
Baş hububat çeşidi olararak buğdayın Eldeş Köyünde farklı türleri ekimi yapılarak atadan deden günümüze yetiştirilmektedir.
Kuru tarım ve karasal iklime göre yüksek verim veren buğday ziraati zahmetli ve kıymetli bir rençberlik ve çiftçilik uğraşıdır.
Buğday hemen herkesin mağlumu olan bir bitki olarak: sapı hayvan yemi olarak saman, başaklarındaki daneleri aynı zamanda tohumu, denesinden un, bulgur, gölle, yarma ve benzeri pekçok ürün elde edilir. Eldeş mutfağının baş gıda maddesi olan ekmek, pilav, dolma, sarma, tarhana ve çorba daha saymakla bitmeyen yemek, börek ve ekmek çeşitleri ile sofralarımızı baş tacı niğmetimizdir.

  Eldeş Arpa
 Arpa, Eldeş köyünün bereketli topraklarında geçmişten günümüze yüzyıllardır ziraati yapılan ve yetişen zor zamanlarda gün gelmiş ekmek olmuş bir yem bitkisidir. Arpa (Hordeum vulgare L.) buğdaygillerden taneleri yem olarak kullanılan önemli bir tahıl bitkisidir.
Bir hububat çeşidi olararak arpa bitkisi Eldeş Köyünde farklı türleri ovada ve dağlık alanlardaki tarlalarda ekimi yapılarak atadan deden günümüze yetiştirilmektedir.
Kuru tarım ve karasal iklime göre yüksek verim veren arpa ziraati zahmetli ve kıymetli bir rençberlik ve çiftçilik uğraşıdır.
Arpa bitkisi günümüzde: sapı hayvan yemi olarak saman, başaklarındaki daneleri aynı zamanda tohumu, denesinden un ve değerli ve besleyici bir hayvan yemi olarak üretimi yapılmaktadır.

  Eldeş Yulaf
 Yulaf, Eldeş köyünün bereketli topraklarında geçmişten günümüze yüzyıllardır ziraati yapılan ve yetişen bir gıda ve yem bitkisidir. Yulaf (Avena), bol nişastalı taneleri (tohumları) için yetiştirilen bir tarımı yapılan önemli bir tahıl bitkisidir.
Bir hububat çeşidi olararak yulaf bitkisi Eldeş Köyünde farklı türleri ovada ve dağlık alanlardaki tarlalarda ekimi yapılarak atadan dedeye ve günümüze yetiştirilmektedir.
Kuru tarım ve karasal iklime göre yüksek verim veren yulaf ziraati zahmetli ve kıymetli bir rençberlik ve çiftçilik uğraşıdır.
Yulaf bitkisi günümüzde: sapı hayvan yemi olarak saman, başaklarındaki daneleri aynı zamanda tohumu, denesinden un ve değerli ve besleyici bir hayvan yemi olarak üretimi yapılmaktadır.

  Eldeş Çavdar
 Çavdar, Eldeş köyünün bereketli topraklarında geçmişten günümüze yüzyıllardır ziraati yapılan ve yetişen bir gıda ve yem bitkisidir. Çavdar (Secale cereale), Poaceae (buğdaygiller) familyasından bir tahıl bitkisi. Ziraati taneleri (tohumları) için yetiştirilen ve tarımı yapılan önemli bir tahıl bitkisidir.
Bir hububat çeşidi olararak çavdar bitkisi Eldeş Köyünde farklı türleri ovada ve dağlık alanlardaki tarlalarda ekimi yapılarak atadan dedeye ve günümüze nadiren yetiştirilmektedir.
Kuru tarım ve karasal iklime göre yüksek verim veren yulaf ziraati zahmetli ve kıymetli bir rençberlik ve çiftçilik uğraşıdır.
Yulaf bitkisi günümüzde: sapı hayvan yemi olarak saman, başaklarındaki daneleri aynı zamanda tohumu, denesinden un ve değerli ve besleyici bir gıda olarak üretimi yapılmaktadır.

  Eldeş Mısır Mekke
 Mısır, Eldeş köyünün bereketli topraklarında geçmişten günümüze yüzyıllardır ziraati yapılan ve yetişen bir gıda ve aynı zamanda yem bitkisidir. Mısır (Zea mays), Buğdaygiller ailesinden, genellikle sulanabilir bahçe ve tarlalarda yetiştirilen bir tarım bitkisidir.
Bir hububat çeşidi olararak mısır bitkisi Eldeş Köyünde; cin, sofralık, yağlık ve yem bitkisi olan silaj şeklnde farklı türleri ovada ve sulak alanlardaki tarlalarda ekimi yapılarak atadan dedeye ve günümüze yetiştirilmektedir.
Eldeş Köyünde besi damı olup hayvancılık ile uğraşan çiftçiler yüksek süt verimi ve daha sağlıklı yavyan yetiştiriciliğnde mısır sapı yemini tercih etmekteler. Bu sebeple mısır bitkisi yetiştirilmesi hızla artmıştır.
Mısır bitkisinin ismi Eldeş Köyünde Mekke olarak bilinmekte idi. Mısır'ın sapı besleyici ve ekonomik bir hayvan yemi olarak kullanılırken, koçanları kurutularak kışlık olarak saklanabildiği gibi taze mısırın sövürmesi, haşlaması, göllesi, hatta turşusu daki eskiden kurulurdu. Uzun kış gecelerinde cin mısır patlatılarak veya kavurga şeklinde kavrularak çerez olarak sevilen bir gıda olarak afiyetle yenir.

  Patlıcan Badılcan
 Patlıcan yazları sıcak olan köyümüzde patlıcan ekilir. Yalnız yaz ayları geç geldiği için Eldeş patlıcanı diğer bölgelere göre geç yetişir. Bölgemiz Konya yüksek bir konumda olduğundan ilkbaharları soğuk geçer. Yaz ayları da çabuk geçtiğinden bahçelerdeki patlıcanın ömrü az olur. Eylül ve Ekim aylarında kalan patlıcanlar dilimlenerek ipe dizilerek veya serilerek kurutulur. Az'da olsa turşu için kullanılır.
Patlıcan rüzğarı sevmediğinden çok rüzğar alan bahçelerin patlıcanları yanıgara dediğimiz bereli bir şekil alır.
Eldeş bahçelerinde farklı çeşit patlıcanlar yetiştirlir. Bunlar orta boyda, sivri ve mor renkte genelde açık renk çizgilidir.
Eldeş köyünde günlük konuşmada patlıcan, Badılcan olarak anılır.

 Eldeş Sakız Kabağı

 Bir bahçe bitkisi olarak sakız kabağı bitkisi suyu seven bir bitkidir. Ziraati çekirdekten yetiştirilir ve değişik türlerinin tarımı yapılır. Eldeş'te yetiştirilen kabak türleri arasında kara kabak, asma kabağı ve ak kabağı sayabiliriz.
Eldeş mutfağında çok nefis yenmeği yapılan yumurtalı sakız kabağı sevilerek tüketilir.

 Eldeş Kabağı Gabak (Kabak)

 Bal Kabağı Eldeş'te bitki olarak sıkça yetiştirilen bir bitki türüdür. Ziraati çekirdekten yetiştirilir ve değişik türleri vardır. Eldeş'te yetiştirilen en bilinen türleri arasında uzun kabak, sivri kabağı, tatlısı yapılan bal kabağı ile ekşili ve nohutlu olarak pişirilen et kabağını sayabiliriz.
Eldeş'te kışın yenmek üzere bal kabağı bekletilir ve kış aylarında kabak tatlısı yapılır.

 Eldeş Domates (Gafete)

 Domates gerek yeşilken, gerekse olgunlaştığı zaman değişik yemeklere çeşni vermek üzere kullanılır. Olgun domates salatası ve ayrıca yeşillerinden turşu ve olgunlarından domates salçası yapılır. Eldeş'te genellikle ince kabuklu, kırmızı ve sulu olan bir türlü domatesin yanında turşu için söbü ve ampul gibi bir türü de yetiştirilir.
Eldeş'te kışın yenmek üzere yeşil ve kırmızı domates turşusu ve salçası yapıldığı gibi domates kurutularak kış mevsiminde mıkla gibi türlü gibi bazı yemeklere katılarak lezzet artırıcı olarak kullanılır. Domates Eldeş köyündeki ismi gafete veya gavete olarak anılmaktadır.

 Fasulye (Fasille) Eldeş'te fasulye taze ve kuru olarak çok kullanılır. Eldeş'in sulak olan tarla ve bahçelerinde yetiştirilen Ayşe gadın fasulye, barbunya, kırk günlük, şeker fasulye gibi fasulye türleri yetiştirilmektedir.
Fasulye, kuru fasulyelik, barbunya kadıpaşa gibi farklı cinslerin bahçe ve tarlalarda tarımı yapılmaktadır.
Kuru fasulye ve barbunya hasatı Eldeş'te yaygındır. Ayrıca kışlık olarak tüketilmek üzere yeşil fasulye kıyılarak serilip yaz aylarında kurutulur.

 Barbunya (Kadıpaşa) Eldeş'te taze ve kurusu gıda olarak sevilerek kullanılır. Eldeş'in sulak olan tarla ve bahçelerinde yetiştirilen barbunya, nadiren de olsa yetiştirilmektedir.
Barbunya Eldeş köyündeki yaygın olan ismiyle Kadıpaşa, tane renkleri farklı cinslerin bahçe ve tarlalarda tarımı yapılmaktadır.
Barbunya'nın aynı zamanda tohumu olan iç taneleri kurutularak kışlık olarak nefis yemeği yapılmak tüketilmek üzere saklanır.

 Bakla (Fasille) Eldeş mutfağında taze olarak çok kullanılır. Eldeş'in sulak olan tarla ve bahçelerinde yetiştirilen bakla türleri yetiştirilmektedir. İlkbahar aylarında ekilen Eşşek baklası denilen büyük bir fasulye türü olan bakla sevilen fasulye türlerindendir.
Bakla, kuru fasulye gibi değerlendirilmez sadece taze olarak tüketilir.
Eldeş köyünde bakla yetiştiricili nadirdir ve seyrektir. Eldeş'te iri yapısı ve iri taneleri nedeniyle bakla sebzesi Eşşek Baklası olarak anılır.

 Biber Eldeş'te yemeklerde dolmalık olarak kullanılan biberlerin yanında söğüş olarak yenilen ve salatalara katılan biberler; tatlı biber, sivri ve kıl biberdir. Genellikle bostanlarda garık tekniği ile tarımı yapılarak yetiştirilen biber çeşitleri vardır. Eldeş mutfağında, dolma, salata, kızartma, baharat ve sövüş gibi geniş bir tüketim alanı vardır.
Biber sebzesinin dolmalık, sivri, çarliston vb farklı cinslerin Eldeş köyünde bahçe ve tarlalarda tarımı yapılmaktadır.
Ayrıca yazdan kış için dolmalık ve kıl biber kurutulur. Ayrıca kıl biberin tazesi turşu için kullanılır.

 Patates Eldeş'te Patatis Kumpir, yaz ve kış sebzesi olarak yemeklerde neredeyse ana malzeme olarak kullanılan bir sebzedir. Eldeş mutfağında patetes; kızartmalık, haşlamalık, yemeklik, corba, ve böreklik gibi mutfakta pek çok yemekte yaygın olarak ve sevilerek kullanılmaktadır.
Yaz ve kış çok sık tüketilen patates Eldeş köyünde gevşek topraklı tarlalarda ev bahçelerinde bostanlarda haşlamalık kızartmalık olmak üzere bir kaç farklı türü yetiştirilirek tarımı yapılmaktadır.

 Eldeş köyünde soğan sebzesi yaz ve kış sebzesi olarak yemeklerde neredeyse ana malzeme olarak kullanılmaktadır. Eldeş mutfağında soğan; sulu yemeklerde, çorbalarda, böreklerde, salatalarda ve çiğ olarakpek çok yemekte ve yemeklerin yanında yaygın olarak ve sevilerek yenmekte ve kullanılmaktadır. Kışın kullanılmak üzere bahçelerden kök olarak toplanan soğan kurutularak saklanır. Özellikle salatalarda hem tazesi hem kurusu mutlaka kullanılır.
Yaz sezonunda soğan yeşil yaprakları yemeklerin yanında ve salatada tercih edilir.
Yaz ve kış çok sık tüketilen soğan sebzesi Eldeş köyünde gevşek topraklı tarlalarda ev bahçelerinde bostanlarda beyaz soğan, kırmızı soğan gibi bir kaç farklı türü yetiştirilirek tarımı yapılmaktadır.

 Eldeş köyünde pırasa sebzesi yaz ve kış sebzesi olarak ekilerek taze yaprakları söğüş olarak yemeklerin yanında yendiği gibi yemeği ve çok nefiz pırasa böreğide yapılarak tüketilir.
Ziraati pek yaygın olmayan pırasa sebzesi Eldeş köyünde sonbaharda toprağa gömülerek daha sonra ihtiyaç duydukça çıkartılıp yenir. Pırasa gevşek topraklı tarlalarda ev bahçelerinde bostanlarda yetiştirilirek tarımı yapılmaktadır.

 Eldeş köyünde sarımsak sebzesi yaz ve kış sebzesi olarak yemeklere lezzet katmak üzere olarak kullanılmaktadır. Eldeş mutfağında sarımsak; sulu yemeklerde, çorbalarda, salatalarda ve çiğ olarakpek çok yemekte ve yemeklerin yanında yaygın olarak ve sevilerek yenmekte ve kullanılmaktadır.
Yaz ve kış çok sık tüketilen sarımsak sebzesi Eldeş köyünde gevşek topraklı tarlalarda ev bahçelerinde bostanlarda yetiştirilirek tarımı yapılmaktadır.

 Eldeş Nohut bitkisinin zırai olarak tarla tarımı yapılarak üretilen tohumları yenen bitki sınıfına girmektedir. Ticari değeri iyi olan olan nohut bitkisi farklı şekillerde tüketilmektedir.
Eldeş köyünde nohut yaz mevsiminde hasat edilen bitki genellikle yemeklik olarak kullanılır. Eldeş Nohut bitkisinin zirai olarak tarla tarımı yapılarak üretilen tohumları yenen bitki sınıfına girmektedir. Nohut taneleri aynı zamanda bitkinin tohumudur. Eldeş köyünde nohut taze dalında iken hafif ateşte ütülerek nefis lezzetli nohut ütmesi yapılır.
Aynı zamanda kuru hohut taneleri sacda kavrulup tuzlanarak nohut kavurması bir nevi leblebi yapılarak çerez olarak ta sevilerek tüketilir.

 Eldeş Çörekotu bitkisi genellikle bahçelerde ev ihtiyacı kadar karıkların kenarında ilave olarak yetiştirilen tohumları çok şifalı bir birkidir.
Eldeş köyünde çörek otu tohumu katkı olarak keş yapılırken keseye konulan yoğurdun içine katılırak farklı bir lezzet elde edilirdi.
Mevsiminde olgunlaşan bitkinin tohum kapsülleri kurutularak içerisindeki siyah renkli tane tohumları sevilerek tüketilir.

 Eldeş Haşhaş, Afyon bitkisi izin ile tarımı yapılan bir endüstriyel bitkidir. Kabuğunun yanı sıra içindeki tohuları yağı çıkartılarak haşhaş yağı elde edilir. Ayrıca haşhaş tohumu kavrulup sürtülerek haşhaşlı ekmek kömbe yapımında kullanılır. Bitki gelişim aşamasında yeşil taze hali kazılarak sövüş olarak yemeklerin yanında sevilerek yenir.
Resmi izinle ve tayin edilen belli bölgelerde kayıt altında yetiştirilen haşhaş bitkisinin kapsül kabuğu ve tohumu önemli bir gelir kaynağıdır. Mevsiminde olgunlaşan bitkinin kapsülleri kırılarak kabukları ofis'e satılarak ilave gelir elde edilir. Haşhaş tohumundan yağhanelerde çıkarılan haşhaş yağı Eldeş Köyü mutfağında önemli bir yere sahiti.

 Eldeş Kendir Kenevir

 Kendir üretimi artırılarak yaygınlaştırılması gündemde.
Eldeş köyünde, 80'li yıllara kadar Kendir, kenevir ekimi belirli yerlerde düzenli olarak yapılmaktaydı. Kendir tarımı, kenevir başta olmak üzere kendir ipi için ekimi yapılmaktaydı.
1. Bir dönümlük kenevir, 25 dönümlük orman kadar oksijen üretir.
2. Yine bir dönümlük kenevirden, 4 dönüm ağaca eş kâğıt üretilebilir.
3. Kenevir tam 8 kez kağıda dönüştürülebilirken, ağaç 3 kez kağıda dönüştürebilir.
4. Kenevir 4 ayda yetişir, bir ağaç ise 20-50 yılda…!
5. Kenevir, gerçek bir radyasyon temizleyicidir.
6. Kenevir dünyanın her yerinde yetiştirilebilir ve çok az suya ihtiyaç duyar. Ayrıca kendisini böceklerden koruyabildiği için tarım ilacına da ihtiyaç duymaz.
7. Kenevir ile yapılan tekstil ürünleri yaygınlaşırsa, tarım ilacı sektörü tamamen ortadan kalkabilir.
8. İlk kot pantolon, kenevirden yapılmıştır; hatta “kanvas” kelimesi kenevir ürünlerine verilen isimdir.
(Kenevir ayrıca ip, halat, çanta, ayakkabı, şapka yapımı için de ideal bir bitkidir)
9. Kenevir, AİDS ve kanser tedavisinde kemoterapi ve radyasyon etkisini azaltma; romatizma, kalp, sara, astım, mide, uykusuzluk, psikoloji, omurga rahatsızlıkları gibi en az 250 hastalıkta kullanılmaktadır.
10. Kenevir tohumunun protein değeri çok yüksektir ve içindeki iki yağ asidi de doğada başka hiçbir yerde bulunmamaktadır.
11. Kenevirin üretimi soyadan bile daha ucuzdur.
12. Kenevirle beslenen hayvanlar, hormon takviyesine ihtiyaç duymaz.
13. Plastik ürünlerin tamamı, kenevirden üretilebilir ve kenevir plastiğinin doğaya dönüşmesi oldukça kolaydır.
14. Bir arabanın gövdesi kenevirden yapılırsa, dayanıklılığı çelikten tam 10 kat fazla olur.
15. Binaların yalıtımı için de kullanılabilir; dayanıklı, ucuz ve esnektir.
16. Kenevirle yapılan sabunlar ve kozmetik ürünler, suyu kirletmez; yani tamamen doğa dostudur.
14.01.2019

 Eldeş Lahana bitkisinin zirai olarak bahçe ve bostanlarda yani sulanabilir yerlerde tarımı yapılmaktadır. Güzel bir kış sebzesi olan lahana taze olarak tüketilir. Yemek olarak ilana sarması, kapuska yemeği ve kışlık turşu yapılan lahana yaprakları vazgeçilmez bir kış sebzesidir. Lahana sebzesi Eldeş köyünde ilana olarak isimlendirilir.
Lahana yemeklerinde etli lahana sarması ile zeytinyağlı yalancı sarma dolmalar ile turşu yapılırak uzun süreli saklanılabilir.

 Eldeş köyünde zirati yapılan Bamya sebzesi bitkisi pek yaygın değildir. Çekirdeği tohum olarak ekimden sonra çiçek döneminde toplanarak taze olarak yemeği yapılır. Bamya küçük ve taze iken toplanıp iplere dizilerek kurutularak kışlık olarak hazırlanır. Bamya sebzesinin çiçek, kınalı kırmızı gibi bir kaç farklı türü yetişmektedir.
Kuru bamya Eldeş'te düğün davet yemeklerinde olmazsa olmaz konumdadır. Çok lezzetli ve mayhoş tadı ile bamya yemeği sevilerek yenmektedir.

 Temizlik, Semiz Otu (Temiz Otu). Eldeşte genellikle bahçelerde ekimi yapılmadan kendiliğinden yetişen semiz otu ilkbahardan yazın nihayetine kadar bolca yetişir. Rengi açık yeşil, yaprakları iri ve kalın olanı makbuldür. Yalnız yaprakları ayıklanarak yemek yapılıp pişirilirse çok lezzetli olur. Nefiz yemeği yapılır, söğüş şeklinde çiğ olarak ve yoğut ile salatası da sevilerek tüketilir.
Yeşil olarak yemeklerin yanında yenildiği gibi yemeğide çok lezzetli bir sebzedir. Eldeş köyünde Semiz otu, temizlik olarak isimlendirilmektedir.

 Eldeş'te Salatalık, hıyar tarımı genellikle bahçelerde ve bostanlarda sulanabilir tarım alanlarında yapılmaktadır. Salatalık söğüş olarak yenildiği gibi salatalarda ve turşusu kurularak sevilerek tüketilir. Kışlık turşu çeşitleri arasında önemli bir yere sahiptir. Salatalık Eldeş Köyün'de ismi Hıyar olarak isimlendirilir.
Salatalık sebzesinin, kornişon, turşuluk, gibi farklı türleri yatiştirilmektedir. Yaz mevsiminde özellikle salatalarda ve cacık iç malzemesi olarak salatalık hıyar, mutlaka kullanılır.

 Eldeş'te Acur, aynı hıyar gibi tarımı genellikle bahçelerde ve bostanlarda sulanabilir tarım alanlarında yapılmaktadır. Salatalık söğüş olarak yenildiği gibi salatalarda ve turşusu kurularak sevilerek tüketilir. Kışlık turşu çeşitleri arasında önemli bir yere sahiptir. Acur tarımı Eldeş Köyün'de pek yaygın değildir.
Acur yaz mevsiminde özellikle salatalarda ve sövüş olarak sofralarda yerini alır.

 Eldeş'te maydanoz diğer pek çok sebze gibi tohumdan ev bahçelerinde yetiştirilir. Kuru köfte gibi bazı yemekler ile salatalarda kullanılan maydanoz Eldeş bostanlarında yaz kış yetiştirilir.
Şifalı bir mide dostu olan maydonoz bitkisi yeşil olarak sevilerek tüketilen sebzelerdendir.

 Eldeş'te Fesleğen bitkisi tarımı nadiren de olsa bostanlarda karık aralarına ekilerek yapılmaktadır. Fesleğen Eldeş Köyü mutfağında çorbalarda, dolmalarda ve salatalarda kullanılan aroması güzel bir bitkidir. Hoş kokulu ve şifalı bir bitki olan fesleğenin yeşil yaprakları ve çiçek döneminde toplanarak kurutulmak suretiyle yemeklere katılan bir baharat çeşnisi ve yemeklere lezzet vermek üzere kullanılır.
Fesleğen bitkisinin Eldeş köyündeki ismi günlük konuşmada Rayhan olarak geçmektedir.

 Eldeş'te Marul bitkisi tohumdan bahçelerde yetiştirilen bir sebzedir. Eldeşin bahçelerinde kışın çıkmasına yakın ekilen marul fidanları ilkbaharda ilk mahsüllerini verir. Marul Eldeşte söğüş olarak yenildiği gibi salatası çok yapılır.
Eldeş köyün'de salataların ve sövüşün vazgeçilmezi çiğ olarak tüketilen marul yazın vazgeçilmezlerindendir.

 Eldeş'te havuç bitkisi de tohumdan bahçelerde yetiştirilen kışlık bir kök sebzedir. Eldeşin bahçelerinde yetişen havuç söğüş olarak yenildiği gibi salatası ve turşusu da yapılır. Sonbaharda sökülerek hasatı yapılan havuçlar turşusu kurularak kış süresince kullanılır.
Eldeş Köyün'de sarı ve kırmızı çeşitleri yetiştirilen havuç salata ve turşu yapımında kullanılan lezzetli bir sebzedir.

 Eldeş'te turp bitkisi tohumdan bahçelerde yetiştirilen havuç gibi kışlık bir kök sebzedir. Eldeşin bahçelerinde yetişen turp söğüş olarak yenilir.
Şifa kaynağı turpun kırmızı, siyah ve beyaz olarak üzere farklı çeşitleri vardır. Eldeş köyün'de genellikle salata yapımında kullanılan bir sebzedir.

 Eldeş'te roka bitkisi tohumdan bahçelerde yetiştirilen geniş yapraklı bir sebzedir. Eldeşin bahçelerinde yetişen roka genellikle yemeklerin yanında söğüş olarak yenilir.
Şifa kaynağı roka bitkisinin yaprakları salatalara farklı bir tad verir. İştah açıcı besleyici ve vitaminler bakımından hayli zengin bir sebze türüdür.

 Eldeş'te nane bitkisi tohumdan bahçelerde yetiştirilen baharatlı bir bitki türüdür. Eldeşin bahçelerinde sıkça yetişen nane taze iken genellikle yemeklerin yanında söğüş olarak yenilir.
Şifa kaynağı nane bitkisinin yaprakları salatalara ve ayran gibi içeceklere farklı bir tad verir. Yaz mevsiminde kurutulan nane, baharat olarak yemeklerde yoğun biçimde kullanılır.

 Eldeş'te Karpuz meyvesi tohumdan bahçelerde ve bostanlarda nadiren yetiştirilen bir bitki türüdür. Karpuz (Citrullus lanatus), kabakgiller (Cucurbitaceae) familyasından tek yıllık bir bitki türüdür.
Karpuz meyvesi Eldeş Köyünde sofralarda yemeklerin yanınde ve ayrıca tek başına sevilerek tüketilen serinlik veren tatlı ve lezzetli bir yaz meyvesidir.

 Eldeş'te Kavun meyvesi tohumdan bahçelerde ve bostanlarda nadirende olsa yetiştirilen ziraati yapılan bir bitki türüdür. Kavun, kabakgillerden sürüngen gövdeli bitki türü ve bu bitkinin iri meyvesidir. Kavun tek yıllık bir bitki türüdür. Eldeş Köyünde Kelek olarak isimlendirilir.
Bağ bozumu küçük kavunlar yani hırtlaklar toplanarak nefis kışlık turşusu kurulur ve afiyetle yenir.
Olgunlaşmıi Kavun meyvesi Eldeş Köyünde sofralarda yemeklerin yanınde ve ayrıca tek başına sevilerek tüketilen serinlik veren tatlı ve lezzetli bir yaz meyvesidir.

 Eldeş'te Ayçiçeği bitkisi tohumdan ekilerek tarlalarlda ve bostanlarda çerezlik ve yağlık olarak yetiştirilen ziraati yapılan bir bitki türüdür. Ayçiçeği, (Helianthus annuus), papatyagiller (Asteraceae) ailesinden yağlı tohum olan, çekirdekleri ve yağı için yetiştirilen sarı çiçekli bir tarım bitkisi. Ayçiçeği dünyada ve Türkiye'de en önemli yağ bitkilerinden biridir. Eldeş Köyünde Ayçiçeği bitkisi Günaşık olarak isimlendirilir.
Ayçiçeği Türkiye'de genelde gıda maddesi olarak sofralık sıvı yağlık olarak yetiştirilir.
Eldeş'te yetiştirilen çerezlik, çekirdek olarak yetiştirilen çeşitleri de mevcuttur.

 Yukarıda bazı örneklerle açıklamaya çalıştığımız Eldeş mutfağının bir parçası olan tarımı yapılan bazı bitki ve sebzeleri ele almaya çalıştık. Yenileri eklenerek devamı gelecektir.
Bu çeşitliliğe ve zenginliğe Türklerin orta Asya'dan Anadolu'ya taşıdıkları kadim bir beslenme kültürünün Anadolu sentezi diyebiliriz. Ayrıca Konya’nın dolayısı ile Ilgın, Eldeş köyünün iklim koşulları sebze ve meyve yetiştiriciliğine kendine has bir aroma katmıştır.
Eldeş'te sebzeler ağustos ve eylül ayları gibi aylarda biraz gecikmeli olarak ancak yetişip tüketicinin mutfağına girebilmektedir. Böyle olunca Eldeşli et ve tarım ürünleri ve kurutulmuş sebzeler ile Selçukludan, Osmanlıya Cumhuriyetten günümüze diğer bölge mutfaklarından farklı ve özgün bir hal almıştır.
Türkiye / Konya / Ilgın / Eldeş Köyü / Beytullah YILDIRIM