| |
ELDEŞ KÖYÜ MESLEKLERİ
|
|
Eldeş Çiftçi / Rençber
Rençberlik (Çiftçilik), dünyada tahıl tarımının ilk yapıldığı yer olan Anadolu, dolayısı ile Eldeş köyümüzde rençberlik bölgenin yerleşik tarihi kadar eskidir.
Eldeşlinin genelinin temel geçim kaynağı hala günümüzde de rençberliktir. Eskiden yoğun insan beden gücü ve hayvanlar ile yapılan çiftçilik günümüzde modern tarım iş makinaları ve ekipmanları ile daha kolay ve hızlı yapılmaktadır.
Eldeş Köyünde çiftçilik rençberlik köy ekonomisinin ve hayvancılığın temel yapısını oluşturmaktadır. Eldeş köyünde hemen her hane bir şekilde tarım ile uğraşır ve bir şekilde ama küçük ama büyük ölçekli olarak çiftçilik ile iştigal etmektedir.
Eldeş Hayvancılık / Besicilik
Eldeş köyün'de hayvancılık geleneksel yöntemlerden uzaklaşarak daha çok besicilik ve süt ve süt ürünleri ile gelişme göstermiştir. Küçükbaş koyun, keçi yani davar yetiştiriciliği azalırken, büyükbaş sığır cinsi inek ve dana yetiştiriciliği gelişme göstermektedir. Köydeki hayvancılık çiftçiliğe bağlı olarak devam etmektedir. Yem üretimi bunu zorunlu kılmaktadır. Hayvansal gıdaların başında gelen et ve süt ürünleri ve sütçülük önemli bir kazanç ve düzenli bir gelir kaynağı olarak dikkati çekiyor.
Besicilik giderek daha yaygın hale gelirken kapalı besinin yanı sıra küçükbaş yaylım olaram merada koyun keçi yetiştiriciliğide gelişme göstermektedir.
Eldeşte süt inekçiliği ve etlik besicilik önemli gelir kalemleri arasındadır.
Hayvancılık köyün tarım ile birlikte geçmişten günümüze birlikte yapıla gelen gelir ve geçim kaynağı olarak öne çıkıyorlar.
Eldeş Arıcılık
Eldeş köyün'de arıcılık ve bal üretimi geçmişte kişilerin kendi hususi ihtiyaçları için yapılıyordu. Günümüzde yabancı profesyonel arıcılar köyümüz kırsalına gelerek arıcılık faaliyetlerini aldıkları izinle yapmaktadırlar.
Arıcılık, karakovan arıcılığının bitme noktasına geldiği günümüzde çiçek çeşitliliği, temiz akar suları ve havası ile Eldeş arıcılık için çok elverişli.
Eldeş'te arıcılık günümüzde yeniden ilgi odağı olma yolunda gelişme gösteriyor.
Arıcılık ve bal üretimi karlı olduğu kadar zahmetli bir meslek olup Eldeşte bir kaç hane arıcılık ile iştigal etmektedir.
Eldeş Hoca İmam Hatiplik
Eldeş köyün'de yüce dinimiz İslam din adamı olarak hoca olarak yetişmiş geçmişten günümüze bu kutsal mesleği içra etmiş pek çok imam hatip hocalarımız vardır.
Osmanlı Devleti döneminde genellikle şehrimiz Konya ve ilçemiz Ilgın'ın yanı sıra Argıthanı medreseleri başta olmak üzere buralarda yüksek din eğitimi alan Eldeşliler olmuştu. Hocalarımız sayfasında bu konuya daha geniş olarak yer verdik.
Eldeş köyü'nün tarihi Merkez Caminde uzun seneler vazife yepmış Eldeşli imam hatip hocalarımız olmuştur.
Günümüzde Eldeş dışında farklı yerlerde imam hatiplik mesleğini yapan Eldeşli hoclarımızın bazıları camii imamlığı bazıları ise hafız olup Kur'an kursu hocalığı yapmaktadırlar.
Eldeş Çobanlık
Eldeş köyün'de bir Peygamber mesleği olan çobanlık geçmişten günümüze uzanan hayli uzun bir mazisi olan bir o kadar da zor olan mesleklerden biridir.
Orta Anadolu, Konya vilayeti, Ilgın ilçesi ve civar köylerinde yaşayan Müslüman Türklerin pek çoğu farklı kabile, boy ve ailelere mensup olsalarda neticede pekçoğu yörük kökenli olmaları nedeniyle yerleşik hayata geçmeden önceki dönemlerden günümüze çobanlık yaygın ve geçerli bir meslek.
Eldeş köyü'de çobanlık yapanlar eskiden hak tabir edilen yöntem ile emeklerinin karşılığını alıyorlardı. Sığır çobanı, davar çobanı ve ırgat olrak duran çobanlar da vardı eskiden. Şimdilerde hayvancılığın azalmasıyla birlikte profesyonel çobanlık yapılmaya başlandı. Bu mesleği yabancı uyruklu genellikle Doğudan Asya ülkelerinden geln çobanlar yatılı ve maaşlı olarak yapıyorlar. Eldeş'te bütün hayatı çobanlık mesleğini yaparak geçmiş pek çok çoban vardı.
Günümüzde Eldeş köyünde yabancı çobanların yanı sıra kendi hayvanlarına bakan ve besicilik yapanlarda bu çobanlık işi ile uğraşıyorlar.
Eldeş Değirmencilik
Eldeş köyün'de bir zamanlar kışların kuvvetli yağışlar bıraktığı akarsuların ve pınarların bolca kaynadığı dönemlerde su değirmenleri faaliyet gösteriyorlardı. Doğu roma Bizanstan, selçuklu'ya oradan Osmanlı döneminden günümüz Cumhuriyetin ilk yarım asırlık dönemine kadar su değirmenleri dolayısıyla değirmencilik önemi korudu.
Bir tahıl memeleketi olan Anadolu bölgemiz ve köyümüz Eldeş'te su ile çalışan değirmenleri işleten değirmenciler Ilgın merkezde ve civar komşu köylerde olduğu gibi uzun seneler boyunca bu mesleği icra ettiler.
Günümüzde elektrikli değirmenlerin yaygınlaşması ile birlikte bu emek yoğun pek çok iş gibi değirmencilide neredeyse tamamen tarih sayfalarındaki yerini almış bulunuyor. Un bulgur gibi ihtiyaçlar artık ya satın alınıyor veya elektrikli değirmenlerde kolay ve çabucak hallediliyor.
Eldeş köyünde, dere mevkiinde bulunan ve en son kullanılan eski bir değirmen kalıtısından başka bir şey kalmamıştır.
Eldeş Tuğla Ocağı Ocağa Gitme
Eldeş köyün'de bir zamanlar maddi imkanları çok kısıtlı olduğu 1960-70'li senelerde bir inşaat yapı malzemesi olan pişmiş tuğla imalatında çalışmak üzere sezonluk olarak gurbete tuğla ocaklarına giden Eldeşliler vardı. Bu çok ağır ve emek gücü çok olan ocakçılık işi senede 3-4 ay sürüyor ve nihayetinde eline nakit toplu para geçiyordu Eldeşli gençlerin eline.
Genellikle köyden bir kişi önayak oluyor bir ekip kurup birlikte İstanbul başta olmak üzere Türkiyenin değişik yerlerine Trakya, Ege bölgeleri ve farklı vilayetlerindeki tuğla imalatı yapan ocaklara gidip çalışıyorlardı. Anlatıldığına göre kısıtlı imkanlar, yeme içme ve barınma hayli sorunlu olan bu yorucu insan üstü işin parasıda ona göre iyi idi. Ocaktan dönüşlerde ise köye dönerken çarşıdan güzel bir kat elbise, iskarpin ayakkabılar ve tabii olarak ceplerinde bir miktarda olsa para oluyordu.
Tuğla ocağı ocakçılık işi 1980'li senelerde fabrikaların ve otomatik makinaların yaygınlaşmasıyla sona ermiştir. Bu iş kolu hatıralarda kalmıştır.
Eldeş Gurbetçilik Gurbete Gitme
Eldeş Köyün'de gurbete gitme işi demek, gurbetçilik 1970'li senelere kadar çok nadirattan bir işti. Kolay kolay kimse gurbete çalışmaya gitmediği gibi hatta büyükler, ihtiyarlar gurbete gideceğini söyleyeni bile kınarlar köyde yapamamış geçinememiş derlerdi.
Gurbete çıkma işi 1970'lerden sonra askerlik sebeiyle gidilen İstanbul, Ankara gibi büyük şehirlerde kalma ile başlamış arkası çorap söküğü gibi gelmiştir. Büyük şehirlerin düzenli iş ve gelir, gelişmişlik seviyesi, eğitim imkanları, işçi ve memur olmak için pek çok kişiyi büyük şehirlere gurbetçi olarak çekmiştir.
İlk gidenlerden cesaret alanlar daha sonra gurbete gitmişlerdir. Zor şartlar altında var olma mücadelesi vermek, ev geçindirmek, mal mülk sahibi olmak, çocukları yetiştirmek okutmak derken gurbette büyük şehirlerde pek çok kişi tutunamayarak Konya'ya ve Ilgın'a geri dönmek zorunda kalmışlardır.
Günümüzde en çok Ilgın ve Konya Eldeş köyünden göç edip gurbete yerleşen Eldeşliler vardır.
Eldeş Kahvehane İşletmeciliği
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan kahvehane işletmeciliği. Mekan işletmeciliği olarak genişçe bir dükkanda yapılan kahvehanecilik belli kişiler tarafından yapılmıştır.
Vaktiyle bilinen Caygüdüğün hahve, Yalcı Osman'nın kahve, Fayıdın kahve, Gabir'in kahvehaneleri Eldeş Köyünde bunlardan bazılarıdır. Bu kavehanelerde bakkal malzemelerinin satışının yanı sıra, bazı kahvelerde terzi, berber gibi farklı hizmetler veren meslek sahipleri de olurdu.
Günümüzde Eldeş Mahallesi Muhtarlığı bünyesinde hizmet veren köy konağı kahvehanesi ihale usulü ile işletmeye verilerek halen faal olarak çalışmaktadır.
Eldeş Bakkal İşletmeciliği
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan bakkalık dükkancılığı. Vaktiyle köyde, Caminin Önünde evinin altında Topal bakkal ve Osman'ın bakkalı, Garagız sokağında Kötü Melidin ve Perişan'ın bakkal dükkanları gibi kahvehane bakkallarının haricinde müstakil olarak işletilen en son Osman Cıbır'ın da bakkal dükkanları da vardı.
Günümüzde Eldeş Köyünde Köy Konağı haricimde müstakil olarak işletilen bir bakkaliye dükkanı maalesef mevcut değildir. İhtiyaçlar köyde haftada bir, yarım gün kurulan cumartesi pazarı veya günlük olarak İlçemiz Ilgın'a giderek karşılanmaktadır.
Eldeş Yağcılık Haşhaş Yağı
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan haşhaş yağı çıkarılan yağhane işletmeciliğiydi. Eldeş Köyünde Yalcı, İbişlerin yağhanesi ve daha başka yağhaneler yakın döneme kadar mauel insan kuvveti ile yağ sıkma hizmeti veriyorlardı.
Eldeş Köyünde kurulu düzen olarak çalışan yağhane maalesef yoktur. Böylece Haşhaş yağı çıkarma, Yağcılık mesleği tarihteki yerini almıştır.
Eldeş Berber
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden mesleklerden birisi de berberlik sanatıdır. Geçmişten günümüze yapılan bir iş olarak öne çıkıyor.
Mazide Berberler Sülalesinden rahmetli berber İbrahim, rahmetli berber Osman Arslan, Tafiğin Sarı gibi isimler ilk hatıra gelenlerdir. Eskiden berberler traş yapmanın yanı sıra aynı zamanda diş de çekerlermiş.
Günümüzde rahmetli Fayıdın kavvesinin yanında dükkan olarak oğlu Mustafa Karacan berberlik mesleğini yapmaya devam ediyor.
Eldeş Dolmuşçu
Eldeş Köyün'de meslek olarak yapılan işlerden birisi de minibüsle yapılan taşımacılık, dolmuşçuluk önemli bir iş olarak öne çıkıyor.
Önceleri traktörler ile yapılan taşımacılık daha sonra düzenli olarak Eldeş Köyü ile ilçemiz Ilgın arasında çalışan minibüsler ile yapılmaya başlandı. Değişik zamanlarda farklı kişiler tarafından bu meslek icra eilmiştir. Günümüzde Ilgın'dan hareket eden Eldeş Köyünden geçerek Konya'ya düzenli çalışan Ilgın Tur, Eldeşli Mevlüt Ayaz Ayaz Tur arabası ile hizmet veriyor.
Fotoğrafta; Eldeşli Araplar sülalesinden rahmetli Fahrettin Cıbır (Faret) Eldeş köyünün en eski ve en uzun süreli olarak daha sonra oğlu devam etti taşımacılık minibüscülük işini yapmıştır. Allah rahmet eylesin. Mekanı cennet olsun.
Eldeş Nalbant
Eldeş Köyün'de yapılan mesleklerden birisi olan nalbantlık, günümüzde artık kalmamıştır.
Vaktiyle binek hayvanı olarak at ve eşşek kullanımı çok yaygın olduğu dönemlerde hayvanların ayaklarını nallamak önemli bir meslek olarak yapılıyordu. Eldeşin son nalbantlık mesleğini icra etmiş olan ve lakabı da yine mesleğnden dolayı Nalbant olan rahmetli Satılmış Demir hemen hatırlanan bir isimdir.
Eldeş İnşaat Ustası
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan inşaat ustası, ev biana duvar, çatı ustalığı kısaca inşaatçı mesleği günümüzde barınma temel bir ihtiyaç olması nedeniyle halen devam etmektedir.
Geçmişte kerpiç bina yapımı ve ağaç işçiliği mesleği giderek yerini betonarme bina yapımına bırakmasıyla şekil değiştirerek devam etmiştir. Eski kerpiç ev ustalarından rahmetli Mehmet Gümüş ve Ali Erkan ilk akla gelen isimlerdir. Günümüzde ise beton ev inşaat işçiliği ve ustalığı farklı kişiler tarafından Eldeş köyünde halen devam ederek yapılmaktadır.
Eldeş Terzi
Eldeş Köyün'de icra edilen önemli mesleklerden birisi olan terzilik mesleği günümüzde köyde yapanı kalmamıştır. Eldeşli rahmetli Mustafa Ayan (Kötü Mıstık) oğlu Süleyman Ayan Caminin önündeki Yalcı Osman'ın kahvehanesinin bitişiğinde kendisine ait terzi dükkanında Eldeş Köyünde terzilik mesleğini vaktiyle yapmıştır. Allah rahmet eylesin, mekanı cennet olsun.
Eldeş köyünden pek çok terzi yetişmiş Eldeş dışında başta Ilgın olmak üzere büyük şehirlerde terzilik mesleğini icra etmişlerdir. Halen Ilgın'da Guşguş Ali terzihanesi halen ikinci kuşak oğlu tarafından faal olarak çalışmaktadır.
Eldeş Demirci
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden ve mesleklerden birisi vaktiyle çok önemli bir zanaat olan demircilik mesleğini günümüzde yapan kimse kalmamıştır. Eldeş'te vaktiyle iki ayrı yerde demirci dükkanı faaliyet göstermiş, tarım aletleri başta olmak üzere pek çok demircilik işini icra etmişlerdir.
Demircilik mesleğini İlçemiz Ilgın'da öğrenerek gelip Eldeş köyünde demirci dükkanları açılmış ve faaliyet göstermişlerdi.
Eldeş Çarıkçı Kunduracı
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden icra edilen mesleklerden birisi de potal, çarık ve Kunduracılık mesleğiydi. Eldeş'te vaktiyle köy içinde soyadı Eldeş olan ve aile lakabı Posteller diye tanınmış aile evin altında girişte potal dükkanı uzun seneler burada faaliyet göstermiştir.
Günümüzde bu mesleği de diğer unutulan meslekler gibi Eldeş Köyünde icra eden yapan kalmamıştır.
Eldeş Ağaççı Ağaç Ticareti
Eldeş Köyün'de yapılan mesleklerden işlerden birisi olan Ağaççılık, ağaç ticareti alım satımı mesleğini önemli bir yere sahipti. Eldeş'te kavak, ceviz ve yakacak olarak kullanılmak üzere ağaç alım satımı ticaretini yapan kimseler vardı.
Günümüzde Eldeş Köyünde ağaç ticareti yapan kimse kalmamıştır.
Eldeş Canbaz Hayvan Ticareti
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan Canbazlık olarak isimlendirilen, hayvan ticareti alım satımı mesleğini geçmişten günümüzde yapanlar vardır. Büyükbaş başta olmak üzere Ilgın hayvan pazarı ve afyon hayvan pazarlarında bu ticaret erbabı tarafından yapılmaktadır.
Küçükbaş, davar ve büyükbaş hayvan alım satımı, kurbanlık, etlik, kasaplık, besi sütçülük amaçlı olarak yetiştiriciliği ticareti Eldeş Köyünde önemini korumaktadır.
Eldeş Pazarcı
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan alavere olarak pazarcılık. İlçemiz Ilgın'da pazartesi günleri kurulan bölge pazarında başta yerel ürünler olmak üzere yerli üretim mahsüller başta ziraat meyve sebze ve benzeri yanı sıra hayvan besi süt ve süt ürünleri başlıcalarıdır.
Eldeş Köyünde pazarcılık, ticaret alım satımı mesleğini günümüzde yapanlar vardır.
Eldeş Müzisyen Sanatçı
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan müzisyenlik. Eldeş Köyü ve Ilgın merkez civar mahalle ve köylerdeki düğün nişan ve asker eğlencelerinde müzisyen olarak hem müzik yaparak hemde yerel sanatçı olarak halkı eğlendiren bu eğlenceli işi yapanlar olmuştur.
Son dönemde Eldeş Köyünün yetiştirdiği en önemli müzisyenler olarak Zekai Acar ve Fethi Acar profesyonel ekipmanları ile düğünlerin ve eğlencelerin vazgeçilmez isimleridir.
Eldeş Korucu
Eldeş Köyün'de yapılan işlerden birisi olan koruculuk. Eldeş Köyü Mahalle muhtarlığına bağlı olarak yapılan işlerden birisi olan koruculuk işi yapanlar olmuştur.
Geçmişten günümüze kadar köylerde koruculuk genellikle senelik hak toplayarak icra edilen bir iş olarak yapılıyordu. Korucunun başlıca işlerinden bazıları, muhtarı temsil etmek bilgilendirmek, köy postalarını mektup ve tebligatlarını dağıtmak, köy ile alakalı muhtarlık dellal yani duyurusunu yapmak, ormandan kaçak kesime mani olmak gibi işleri olan bir göreyliydi. Günümüzde mahalle olduktan sonra korucuya gerek kalmamıştır.
Eldeş Oduncu
Eldeş Köyün'de eskiden yapılan işlerden birisi olan odunculuk. Eldeş köyü orman yakını bir köy olmasının avantajı olarak korudan kütük kazma ve odun toplama işi yakacak olarak kullanılmak üzere hem kendi hane ihtiyacını karşılamak hem de satarak ticari gelir elde ediliyordu.
Eldeş'te eskiden korudan yakacak için alınan odunlar civar köylere eşekler ile götürülerek satılırdı. Günümüzde böyle bir meslek yoktur.
Eldeş Bastoncu
Eldeş Köyün'de geçmişten günümüze, atadan dededen meslek olarak yapılan işlerden birisi olan asa, değnek, çöte ve bastonculuk.
Eldeş'te eskiden yaygın olarak kullanılan baton, Eldeşteki adıyla çöte yapım işi genellikle çobanlık yapanların icra ettiği bir meslekti.
Çöte, Eldeş köyünde safece ihtiyarların kullandığı bir sünnet-i seniye idi. Maalesef artık günümüzde böyle bir meslek yoktur.
Eldeş Ahçı
Eldeş Köyün'de geçmişten günümüze, meslek olarak icra edilen yapılan işlerden biriside düğün davet ahçısı, yemekçi.
Eldeş'te eskiden yaypılan düğünlerede bir ahçı tutulur büyük bakır kazanlarda yemekler pişirilirdi. Bu yemekçilik işini hünerli ve lezzetli bir şekilde yapan ve genellikle ihtiyar deneyimli kadın ahçılar vardı.
Düğün, hayır yemekleri ve davetlerdeki ahçılık ve yemek ikramı için günümüzde Eldeş köyünde Ilgından tutulan profesyonel yemekçiler gelerek hazırlamaktadır. Ahçılık köyde artık yapılmayan işlerden birisi olarak mazideki yerini almıştır.
Eldeş Çapacı
Eldeş Köyün'de temel geçim kaynağı olan rençberlik tarım ziraat işlerinde tarla çapalama işinde çapa mevsiminde genellikle Eldeşli kadınların toplu halde tutularak yaptıkları çapacı işi.
Çapacı tutanlar çapacılara ya günlük ücretle veya ödünç yaparak bu zahmetli ve zor bir faaliyet olan çapacılık işini icra ederler.
Eldeş'te geçmişten günümüze devam etmekte olan çapacılık işi günümüzde halen devam etmektedir.
...
Sonuç Olarak
Yukarıda açıklamaya çalıştığım Eldeşte icra edilen mesleklerin başlıcalarını, ilk akla gelen bazılarını ve unutulmaya yüz tutmuş olanları ele almaya çalıştık. Bu listeye yenileri eklenerek devamı zamanla gelecektir.
Bu çeşitliliğe ve zenginliğe Anadolu insanının kadim bilgi biriki hayat koşulları değişen ve gelişen dünyada yeni teknolojiler tabii olarak etkili olmaktadır.
Eldeş'te meslekler geçmişten günümüze hala keşfedilmeyi bekliyor.
Türkiye / Konya / Ilgın / Eldeş Köyü /
Hazırlayan ve Derleyen: Beytullah YILDIRIM
Sayfa Oluşturma: 2.02.2004
Sayfa Güncelleme: 20.01.2026
|
Eldeş Köyünde Eldeşlilerin geçmişten günümüze icra ettiği mesleklerin ve bu işleri yapanların ayrıntıları bu sayfada, Eski yeni bazıları tamamen unutulmuş meslekleri ele alacağız yer vermeye çalışacağız. Sizlerin de katkılarını bekliyoruz.
Sayfa bilgisi ve kaynaklar:
