eldesmeyveleri

  Eldeş Üzüm Asma
 Üzüm, üzümsü meyveler sınıfından olan asma ağacının meyvesi Eldeşte en kadim zamanlarda günümüze yetişmekte olan bir meyve türüdür. Üzüm, Vitaceae (Asmagiller) Familyası ailesinden olup Latince Vitis olarak anılmaktadır.
Eldeş köyünde tarihte Roma ve Bizans dönemlerinde önemli üzüm yetiştirciliği yapılmakta olduğu bilinmektedir. Osmanlı Devleti döneminde İldaş Üzümü olarak ünlenen sofralık bir kara üzüm cinsi çok meşhurmuş.
Üzüm meyvesi dalından toplandığı şekilde olduğu gibi, güneşte kurutularak kışlık uzun süreli saklama amaçlı olarak hazırlanır çerezve ve hoşaflık olarak tüketilir. Ayrıca taze asma yaprakları toplanıp taze olarak veya kışın kullanmak üzere tuzlanarak salamura yapılaral sarma yemeği yapımında çok lezzetli olur. Hafif mayhoş tadı ve kendine haz bir lezzet olarak Eldeş mutfağında kullanılır.

  Elma (Alma)
 Elma, gülgiller (Rosaceae) familyasından (Malus communis L.) kültürü yapılan bir meyve türüdür. Eldeş köyünde irili ufaklı, tatlı ekşi pek çok çeşit elma meyvesi yetişmektedir.
Eski Türkçe'de "alma" diye bilinen adının, meyvenin rengi olan "al" (kırmızı)'dan geldiği bilinmektedir. Elma meyvesi Eldeş köyünde eskiden Alma şeklinde anılmakta idi.
Elma meyvesi bütün dünyaya ana vatanı olan Orta Asya'dan (Güney Kafkaslar) yayılmıştır.
Elma dalından toplandığı şekilde olduğu gibi, gaklanarak, serilip güneşte kurutularak kışlık uzun süreli saklama amaçlı olarak hazırlanır ve hoşaflık olarak tüketilir.

 Eldeş Armut

 Eldeş köyünde armut çeşitleri irili ufaklı farklı türleri yetişmektedir. Armut'un Latince adı Pyrus communis L.
Deveci armutu, küçük armut, kışlık armut bu armut türlerinden bazılarıdır. Armut meyvesi gaklanarak, güneşte kurutularak kışlık uzun süreli saklama amaçlı olarak hazırlanır ve hoşaflık olarak tüketilir.
Armut meyvesi Eldeş köyünde eskiden Armıd/Armud şeklinde anılmakta idi.

 Eldeş Erik

 Eldeş köyünde erik meyvesinin çok çeşitleri, irili ufaklı, ekşi tatlı, kışlık gibi farklı türleri yetişmektedir. Erik meyvesinin Latince ismi Prunus domestica L. olarak geçmektedir.
Can erik, kış eriği, üzüm erik, top erik, sarı erik ve sidikli erik, yetişen erik çeşitlerimizden bazıkarıdır.
Eldeş köyünde erik besin bir meyve olarak kullanım yeri hayli fazladır. Dalından toplanan erik çiğ haliyle, kaynatılarak hoşaf olarak, marmelat ve pestil yapılarak ayrıca güneşte kurutularak kışlık uzun süreli saklama amaçlı olarak hazırlanır ve tüketilir.

 Eldeş Kayısı

 Eldeş köyünde kayısı meyvesinin farklı tür ve çeşitleri, irili ufaklı olarak yetişmektedir.
Küçük boy, yuvarlak kayısı, sivri kayısı ve iri kayısı türleri farklı renk, tad ve aromalara sahiptirler. Kayısı meyvesinin yerel olarak Ilgın Eldeş köyündeki adı söyleniş şekli Gasi şeklinde isimlendirilir.
Eldeş köyünde kayısı bir meyve olarak kullanım şekilleri farklıdır. Dalından toplanan kayısı çiğ haliyle, kaynatılarak hoşaf olarak, marmelat, reçel ve pestil yapılarak ayrıca gaklanarak güneşte kurutularak kışlık uzun süreli saklama amaçlı olarak hazırlanır ve tüketilir.

 Eldeş Vişne

 Eldeş köyünde vişne meyvesi eskiye nazaran günümüzde ağaç sayısı azalmış ve üretim miktarı hayli düşmüştür. Farklı tür ve çeşitleri ile, irili ufaklı, ekşi ve tatlı olarak vişneler yetişmektedir. Vişne. Latince olarak Prunus cerasus bilinen ekşimsi bir meyvedir.
Deli fişne köyde rastlanan en yaygın çeşittir. Aşılı vişnelerde farklı renk, tad ve aromalara sahiptirler. Vişne meyvesinin yerel olarak Ilgın Eldeş köyündeki adı söyleniş şekli Fişne şeklinde söylenir.
Eldeş köyünde vişne bir meyve olarak kullanım şekilleri dalından toplanan vişne çiğ haliyle, kaynatılarak hoşaf olarak, marmelat, reçel yapılarak ayrıca serilip güneşte kurutularak kışlık uzun süreli saklama amaçlı olarak hazırlanır ve afiyetle tüketilir.

 Eldeş Ayva

 Eldeş köyünde Ayva meyvesi günümüzde bahçelerde nadiren rastlanır ve üretim miktarı hayli düşmüştür. Ekmek ayvası gibi farklı tür ve çeşitleri ile, irili ufaklı, ayva çeşitleri yetişmektedir. Ayva, Latince olarak Cydonia oblonga olarak anılır ve gülgiller (Rosaceae) familyası ailesindendir.
Aşı yapılan ayva çeşitleri farklı tad ve aromalara sahiptirler. Ayva meyvesinin yerel olarak Ilgın Eldeş köyündeki adı söyleniş şekli Ayve şeklinde söylenir.
Eldeş köyünde ayva dalından topladığı şekilde olduğu gibi, hoşaf ve reçeli de yapılarak afiyetle yenir. Ayva meyvesi kış mevsiminde yemek üzere samana gömülerek olgunlatırılır böylece uzun süre saklanabilme özelliğine de sahiptir.

 Eldeş Kiraz

 Eldeş köyünde kiraz meyvesi son yıllarda yaygılaşmış olan meyve türlerinden birisidir. Günümüzde bahçelerde nadiren rastlanır ve üretim miktarı hayli düşmüştür. Kara kiraz, ak kiraz, pembe kiraz gibi gibi farklı tür ve çeşitleri ile, irili ufaklı, kiraz çeşitleri yetişmektedir. Kiraz, Prunus cinsine ait bir çok ağacın meyvesine verilen addır. Etli bir sert çekirdekli bir meyvedir. Meyveleri genellikle ikili veya daha çok salkım şeklindedir.
Aşı yapılan kiraz ağaçlarının çeşitleri farklı tad ve aromalara sahiptirler. Ayva meyvesinin yerel olarak Ilgın Eldeş köyündeki adı söyleniş şekli Kirez şeklinde söylenir.
Eldeş köyünde kiraz dalından topladığı şekilde olduğu gibi veya hoşaf ve komposto yapılarak afiyetle yenir.

 Yukarıda bazı örneklerle açıklamaya çalıştığımız Eldeş ziraatinin önemli bir parçası olan ve tarımı yapılan bazı meyveleri ele almaya çalıştık. Yenileri eklenerek devamı gelecektir.
Bu çeşitliliğe ve zenginliğe Türklerin orta Asya'dan Anadolu'ya taşıdıkları kadim bir beslenme kültürünün Anadolu sentezi diyebiliriz. Ayrıca Konya’nın dolayısı ile Ilgın, Eldeş köyünün iklim koşulları meyve yetiştiriciliğine kendine has bir aroma katmıştır.
Eldeş'te meyveler ağustos ve eylül ayları gibi aylarda biraz gecikmeli olarak ancak yetişip tüketicinin mutfağına girebilmektedir. Böyle olunca Eldeşli tarım ürünleri ve kurutulmuş meyveler ile Selçukludan, Osmanlıya Cumhuriyetten günümüze diğer bölge mutfaklarından farklı ve özgün bir hal almıştır.
Türkiye / Konya / Ilgın / Eldeş Köyü / Beytullah YILDIRIM